Speeches recovered from the Conservative party’s online archive More…

Millar: Tackling fuel poverty in Wales

Speech to the National Assembly for Wales.

"Today we are calling upon the Assembly Government to review its current fuel poverty strategy and examine the impact of the current home energy efficiency scheme in removing households from fuel poverty. It is worth reminding ourselves of the seriousness of this matter.

Fuel poverty across the UK is now estimated to affect more than 2 million people. The 'Living in Wales' report shows that the number of households falling into fuel poverty in this country has almost doubled, from 130,000 households in 2004 to between 240,000 and 250,000 households in 2006.

This is incredibly serious. It is serious that, for at least 240,000 households, representing more than 20 per cent of the Welsh population, one of the basic necessities of life—keeping warm—has become an unaffordable luxury rather than an affordable normality.

In our faceless world of facts and figures it is easy to lose sight of the fact that every one of these statistics represents an actual person having to deal with the day-to-day hardship of poverty under a Labour/Plaid Government that should be doing more. For example, here are some quotations from people across Wales, provided to us by National Energy Action Cymru.

'I have to work as a part time cleaner, because me and my sons look after my husband who suffered an accident at work. He spends most of the time cold at home, we often don't have enough money to pay for heating or hot water. We had spent most of Christmas struggling to keep warm, and I was fed up of having to explain to my children why the heating couldn't be on.

So I decided to answer a local advert and just went for it, and took up their loan. I thought having a job meant we should be able to afford some luxuries but I am still trying to pay back my loan. When you are on a low income you seem to have to pay more for everything'.

The Welsh Conservatives are committed to helping the most vulnerable in society, those for whom fuel poverty is a reality

It is seriously wrong that many of the most vulnerable members of our society, particularly older people, the disabled and the chronically ill, are put at risk every winter.

As the Assembly Member for what is demographically the oldest constituency in Wales, I find the issue of increasing numbers of elderly people falling into fuel poverty particularly worrying. As we are approaching the season of goodwill, how about showing some goodwill to our pensioners who cannot afford to heat their homes this Christmas?

It is a scandal that, according to Energywatch, the UK 'has the highest number of avoidable deaths due to winter cold in western Europe'.

These facts, coupled with the growing broader negative factors associated with fuel poverty, such as educational under-achievement, social exclusion, and physical and psychological ill health, must lead us to conclude that the current Labour/Plaid Government's strategy to eradicate fuel poverty by 2018 is in serious jeopardy. In 'One Wales', the Labour/Plaid Government claimed to recognise the need to 'work harder to improve the well-being of all vulnerable and disadvantaged in Wales'.

Perhaps it is time that the Government moved on from simply recognising hard work to actually doing a little bit of hard work. It is time for the Government to recognise that its current strategy is not working, and that a thorough review is necessary if targets are to be met by 2018.

The home energy efficiency scheme is already 20,000 households short of its target and has a waiting list for 2008-09. That has already started because this year's money has run out. If the Labour-Plaid Government were genuinely committed to the task, it would surely have demonstrated a longer-sighted approach to the problem.

It is not just my party that has concerns about this issue and the lack of achievement so far; Citizens Advice, for example, in the light of recent increases in the price of fuel, has also cast serious doubts on the Labour-Plaid Government's ability to reach its targets.

There is an urgent need for an inquiry into why electricity prices in Wales are 10 per cent higher than the UK average. The cost of electricity in Wales has resulted in 40 per cent of those who heat their homes with electricity being fuel poor.

In 2004-05, the number of excess winter deaths was the highest in five years, with 90 per cent of those deaths occurring in the pensioner population, meaning over 400 deaths annually in north Wales alone. The list goes on. The Labour-Plaid Government needs to see that it is hopelessly failing.

It appears that three agreed factors need to be addressed when dealing with fuel poverty, which are high energy prices, low incomes and poor energy efficiency. Careful scrutiny would suggest that dealing with the third factor, namely energy efficiency, could possibly be the most important and best way of dealing with fuel poverty. However, this would entail a much better and more comprehensive strategy than what we have now.

This stance is supported by National Energy Action, which advocates that 'energy efficiency is the only rational solution to fuel poverty'.

It should not surprise us that where rationality is the key, Labour and Plaid give us irrationality. For example, it makes no sense that, as highlighted in the recent home energy efficiency scheme annual report, south Wales gets disproportionately more money than north and mid Wales, despite the evidence that fuel poverty is a greater problem in north and mid Wales.

The Welsh Conservatives are intent on seeing fuel poverty tackled evenly and fairly across Wales. Some joined-up thinking would be beneficial. Why can households in fuel poverty and that do not receive benefits not access home energy efficiency scheme grants?

Changing the eligibility for the home energy efficiency scheme to allow those in fuel poverty but not in receipt of benefit to qualify for a grant would be a simple yet clear step in the right direction. The Labour-Plaid Government could do this. I hope that the Minister will be able to tell us today whether any action has been taken by the Assembly Government since the vote on a motion proposed by Mark Isherwood to push forward with research into the causes of winter deaths in Wales in order that the home energy efficiency scheme can be developed to help to address this.

The challenge to achieve energy-efficient homes couples together the issue of fuel poverty with other pressing needs such as reducing our carbon footprint and working to minimise the future effects of climate change.

For example, we would like to see a sustainable microgeneration strategy that will benefit the fuel poor, particularly those who are not able to access the gas network. Energy-efficient homes should be the focus, thus enabling us to achieve a variety of beneficial outcomes.

More needs to be done not just to increase awareness, but to increase understanding of how to save energy and how to improve energy efficiency. The other factors also need to be addressed. It is concerning to note the increase in the incidences of debt and disconnections, and how those on the lowest incomes often have to pay more for their electricity through the installation of pre-payment meters.

The Labour-Plaid Government needs to exert its influence on energy suppliers to ensure that energy is available at affordable levels to households in fuel poverty. It costs the same amount for Swalec or Scottish Power to produce and deliver electricity to neighbours in the same street, therefore why should suppliers charge more to the individual who does not have a bank account and cannot pay by direct debit or who has fallen into arrears. This just compounds the fuel poverty problem even further.

The targets set to reduce fuel poverty are highly commendable, but the Labour-Plaid Government needs to demonstrate a clear grasp of the matter and exert its influence to reduce fuel poverty, while at the same time pushing forward an agenda for sustainable energy efficiency. It is now time to tackle fuel poverty, Minister."

"Heddiw yr ydym yn galw ar i Lywodraeth y Cynulliad adolygu ei strategaeth bresennol ar dlodi tanwydd ac archwilio pa mor llwyddiannus y bu'r cynllun effeithiolrwydd ynni presennol i godi aelwydydd o dlodi tanwydd.

Mae'n werth atgoffa ein hunain o ddifrifoldeb y pwnc hwn. Amcangyfrifir bellach bod tlodi tanwydd ledled y DU yn effeithio ar fwy na 2 filiwn o bobl. Dengys adroddiad 'Byw yng Nghymru' fod nifer yr aelwydydd sy'n disgyn i dlodi tanwydd yn y wlad hon wedi dyblu, bron, o 130,000 aelwyd yn 2004 i rhwng 240,000 a 250,000 aelwyd yn 2006. Mae hyn yn ddifrifol tu hwnt. Mae'n ddifrifol bod, i 240,000 aelwyd o leiaf, sef mwy na 20 y cant o boblogaeth Cymru, un o hanfodion bywyd—cadw'n gynnes— wedi dod yn foethusrwydd na ellir ei fforddio yn hytrach na normalrwydd fforddiadwy.

Yn ein byd di-wyneb o ffeithiau a ffigurau, hawdd iawn colli golwg ar y ffaith bod pob un o'r ystadegau hyn yn cynrychioli unigolyn go-iawn yn gorfod ymdopi â chaledi beunyddiol tlodi dan lywodraeth Lafur/Plaid a ddylai fod yn gwneud mwy. Er enghraifft, dyma rai dyfyniadau gan bobl ledled Cymru, a roddwyd i ni gan National Energy Action Cymru.

'Rhaid imi weithio fel glanhawraig ran-amser gan fy mod i a'm meibion yn gofalu ar ôl fy ngwr a ddioddefodd ddamwain yn y gwaith. Mae'n treulio'r rhan fwyaf o'r amser yn oer gartref, yn aml 'does gennym ni ddim digon o arian i dalu am wresogi na dwr poeth.

Yr oeddem wedi treulio'r rhan fwyaf o'r Nadolig yn ymdrechu i gadw'n gynnes, ac yr oeddwn wedi diflasu ar orfod esbonio i'r plant pam na allai'r gwres fod ymlaen. Felly penderfynais ateb hysbyseb lleol a mynd amdani, cymryd eu benthyciad. Yr oeddwn yn meddwl, bod y ffaith bod gen i swydd yn golygu y byddai modd i ni fforddio rhai moethau, ond yr wyf yn dal i geisio ad-dalu'r benthyciad. Pan ydych ar incwm isel, mae fel petai'n rhaid i chi dalu mwy am bopeth'.

Maeu Ceidwadwyr Cymru wedi ymrwymo i helpu'r rhai mwyaf agored i niwed mewn cymdeithas, y sawl y mae tlodi tanwydd yn realiti iddynt.

Mae'n hollol anghywir bod llawer o aelodau mwyaf bregus ein cymdeithas, yn enwedig pobl hyn, pobl anabl a'r cleifion cronig, yn cael eu peryglu bob gaeaf. Fel Aelod Cynulliad dros yr etholaeth hynaf yng Nghymru yn ddemograffig, y mae nifer cynyddol y bobl hyn sy'n disgyn i dlodi tanwydd yn peri pryder arbennig i mi. Gan ein bod yn nesáu at dymor ewyllys da, beth am ddangos tipyn o ewyllys da i'n pensiynwyr na fydd yn medru fforddio cynhesu eu cartrefi'r Nadolig hwn?

Mae'n warth, yn ôl Golwg ar Ynni, bod gan y DU 'nifer uchaf y marwolaethau y mae modd eu hosgoi oherwydd oerni'r gaeaf yng ngorllewin Ewrop'.

Mae'r ffeithiau hyn, o'u cyplysu â'r ffactorau negyddol ehangach sy'n gysylltiedig â thlodi tanwydd, megis tangyflawni addysgol, allgáu cymdeithasol, ac afiechyd corfforol a seicolegol, yn anorfod yn ein harwain at y casgliad bod strategaeth y Llywodraeth Lafur/Plaid bresennol i ddileu tlodi tanwydd erbyn 2018 mewn perygl dybryd. Yn 'Cymru'n Un', hawliodd y Llywodraeth Lafur/Plaid eu bod yn cydnabod yr angen i 'weithio'n galetach i wella byd pawb sy'n agored i niwed neu sydd dan anfantais yng Nghymru'.

Efallai ei bod yn bryd i'r Llywodraeth symud ymlaen o wneud dim mwy na chydnabod gwaith caled a mynd ati i wneud tipyn o waith called. Mae'n bryd i'r Llywodraeth gydnabod nad yw ei strategaeth bresennol yn gweithio, a bod angen adolygiad trwyadl os yw targedau i'w cyrraedd erbyn 2018.

Mae'r cynllun effeithlonrwydd ynni cartref eisoes yn brin o 20,000 o aelwydydd wrth geisio cyrraedd ei darged ac mae ganddo restr aros ar gyfer 2008-09. Mae wedi dechrau eisoes am fod yr arian ar gyfer eleni wedi dod i ben. Petai Llywodraeth Llafur-Plaid wedi ymroi i'r dasg o ddifrif, mae'n sicr y byddai wedi amlygu dull craffach o ymdrin â'r broblem.

Nid fy mhlaid i yw'r unig un sy'n pryderu am y mater hwn a'r diffyg cyflawniad hyd yma; mae Cyngor Ar Bopeth, er enghraifft, yng ngolwg y cynnydd diweddar ym mhris tanwydd, wedi mynegi amheuon dybryd hefyd ynghylch gallu'r Llywodraeth Llafur-Plaid i gyrraedd ei thargedau.

Mae taer angen ymchwiliad i ganfod pam y mae prisiau trydan yn 10 y cant yn uwch yng Nghymru na chyfartaledd y DU. O ganlyniad i gost trydan yng Nghymru mae 40 y cant o'r rheini sy'n gwresogi eu cartrefi â thrydan mewn tlodi tanwydd. Yn 2004-05, yr oedd nifer gormodol y marwolaethau yn y gaeaf ar ei uchaf mewn pum mlynedd, ac yr oedd 90 y cant o'r marwolaethau hynny ymysg pensiynwyr, fel bod mwy na 400 o farwolaethau y flwyddyn yn y gogledd yn unig. Mae'r rhestr yn ddiddiwedd. Mae angen i'r Llywodraeth Llafur-Plaid weld ei bod yn methu'n alaethus.

Mae'n ymddangos bod angen rhoi sylw i dri ffactor derbyniedig wrth ddelio â thlodi tanwydd, sef prisiau ynni uchel, incymau isel ac effeithlonrwydd ynni gwael. Byddai craffu gofalus yn awgrymu mai delio â'r trydydd ffactor, sef effeithlonrwydd ynni, fyddai'r dull gorau a phwysicaf, efallai, o ddelio â thlodi tanwydd. Fodd bynnag, byddai hyn yn golygu cael strategaeth lawer gwell a mwy cynhwysfawr na'r hyn sydd gennym yn awr. Ategir y safbwynt hwn gan National Energy Action, sy'n dadlau mai effeithlonrwydd ynni yw'r unig ateb rhesymol i dlodi tanwydd.

Ni ddylai fod yn syndod i ni, lle y mae rhesymoldeb yn allweddol, fod Llafur a Plaid yn rhoi inni afresymoldeb. Er enghraifft, nid yw'n gwneud synnwyr, fel y pwysleisiwyd yn yr adroddiad blynyddol diweddar ar y cynllun effeithlonrwydd ynni cartref, fod y de'n cael mwy o arian ar gyfartaledd na'r gogledd a'r canolbarth, er gwaethaf y dystiolaeth bod tlodi tanwydd yn fwy o broblem yn y gogledd a'r canolbarth.

Mae Ceidwadwyr Cymru yn benderfynol o weld tlodi tanwydd yn cael ei drin yn deg ac yn gyfartal ledled Cymru. Byddai rhywfaint o feddwl cydgysylltiedig yn fuddiol. Pam nad yw aelwydydd sydd mewn tlodi tanwydd, ond sydd heb fod yn cael budd-daliadau, yn gallu cael mynediad at grantiau'r cynllun effeithlonrwydd ynni cartref? Mater syml a cham pendant i'r cyfeiriad iawn fyddai newid y cymhwysedd ar gyfer y cynllun effeithlonrwydd ynni cartref i ganiatáu i'r rhai sydd mewn tlodi tanwydd ond sydd heb fod yn cael budd-daliadau ddod yn gymwys i gael grant. Gallai'r Llywodraeth Llafur-Plaid wneud hyn.

Yr wyf yn gobeithio y bydd y Gweinidog yn gallu dweud wrthym heddiw a yw Llywodraeth y Cynulliad wedi cymryd unrhyw gamau ers y bleidlais ar y cynnig a gynigiwyd gan Mark Isherwood i hyrwyddo ymchwil i achosion marwolaethau yn y gaeaf yng Nghymru fel y gellir datblygu'r cynllun effeithlonrwydd ynni cartref i helpu i roi sylw i hyn.

Mae'r her o ran sicrhau cartrefi sy'n defnyddio ynni'n effeithlon yn cyplysu mater tlodi tanwydd gydag anghenion taer eraill fel yr angen i leihau ein hôl-troed carbon ac ymdrechu i leihau effeithiau'r newid yn yr hinsawdd yn y dyfodol. Er enghraifft, carem weld strategaeth microgynhyrchu gynaliadwy a fydd o fantais i rai mewn tlodi tanwydd, yn enwedig y rheini nad ydynt yn gallu cael mynediad i'r rhwydwaith nwy. Dylid canolbwyntio ar gartrefi ynni-effeithlon, fel y gallwn sicrhau amryw o ganlyniadau buddiol.

Mae angen gwneud mwy nid yn unig i hybu ymwybyddiaeth, ond i gynyddu dealltwriaeth o sut mae arbed ynni, a sut mae defnyddio ynni'n fwy effeithlon. Mae angen rhoi sylw i'r ffactorau eraill hefyd. Mae'n ofid sylwi ar y cynnydd yn nifer yr achosion o ddyled a datgysylltu, a sut y mae'r rheini sydd ar yr incymau isaf yn aml yn gorfod talu mwy am eu trydan drwy osod mesuryddion talu ymlaen llaw.

Mae angen i'r Llywodraeth Llafur-Plaid ddylanwadu ar gyflenwyr ynni i sicrhau bod ynni ar gael ar lefelau fforddiadwy i aelwydydd sydd mewn tlodi tanwydd. Mae'n costio'r un maint i Swalec neu Scottish Power gynhyrchu a chyflenwi trydan i gymdogion yn yr un stryd, felly pam y dylai cyflenwyr godi mwy ar yr unigolyn sydd heb gyfrif banc ac sydd heb allu talu drwy ddebyd uniongyrchol neu sydd wedi mynd i ôl-ddyled. Nid yw hyn ond yn dwysáu problem tlodi tanwydd yn fwy byth.

Mae'r targedau a osodwyd i leddfu tlodi tanwydd yn ganmoladwy iawn, ond mae angen i'r Llywodraeth Llafur-Plaid ddangos ei bod yn amgyffred y mater, ac arfer ei dylanwad er mwyn lleddfu tlodi tanwydd, gan hyrwyddo agenda yr un pryd ar gyfer effeithlonrwydd ynni cynaliadwy."

Keyboard shortcuts

j previous speech k next speech