Speeches recovered from the Conservative party’s online archive More…

Cairns: Improving safety on school transport

Speech to the National Assembly for Wales.

"I thank the Minister for his statement and I recognise the priority that the Assembly Government places on school transport by making available legislative time in these early stages of the new Assembly.

However, I am sorry to say that that is as far as my positive noises go. We certainly agree with the will and with some of what the Minister talks about, but the opportunity has been missed to address a serious issue, for which there could have been genuine all-party support.

The response from Stuart's Campaign, which was established following the incident which led to the tragic death of Stuart Cunningham-Jones, notes the disappointment that it feels—as, I am sure, do many Assembly Members—following the publication of the consultation document earlier today.

Prior to today, the response has been that we do not have the legislative power to bring about the changes called for by all the parties. When I questioned the First Minister following his statement in the new Assembly on whether he intended to use legislative competence Orders to transfer powers or to simply use Measures to bring about changes, he said quite clearly that there would be Measures.

Sadly, your actions since then have confirmed that you are looking only at Measures. That being the case, why did you not seek to bring about these changes nine or 12 months ago when the Education, Lifelong Learning and Skills Committee published its report? We did not need to wait this long.

The purpose of waiting was to have an Assembly with enhanced powers that could bring about the necessary legislative changes such as the taking away of the three-for-two practice and the introduction of necessary supervision, closed-circuit television, single-decker buses, and the seatbelts that we have all called for.

That is why we wanted this legislative time, which you have given us, but you have not given us the measures that will help to resolve the problems and improve school transport.

In the consultation document, there is no mention of the three-for-two rule. I recognise that you mention it in your statement, but the consultation will be far and wide, and you should expect responses from lots of interested groups.

Therefore, some sort of encouragement at least as regards the three-for-two rule would most certainly gain more of a positive response from those people who have an interest in such matters.

One of the biggest gaffes in all this has been the failure to mention, in any way, shape or form, those pupils who travel to school on public transport.

I appreciate that Schedule 7 to the Government of Wales Act 2006 excludes it, but your Government must accept part of the responsibility for the fact that we do not have the competence to act on that.

However, amendments to Schedule 7 are going through the Palace of Westminster, through which we could seek powers in this area, on a limited basis, in order for us to bring about changes for the benefit of pupils travelling to school on public transport. I hope that the Minister will respond in relation to that matter.

There are some positive parts to the consultation document, such as that to extend free transport for all primary school pupils who live 2 miles or more from their schools, rather than solely for eight-year-olds and under. That is important.

However, again, he stopped short of extending this provision for those parents who exercise some sort of choice in relation to educating their children, be it through choosing Welsh-medium education or through choosing to send their children to a Catholic school or a Church in Wales school.

Parents exercise choice for good reasons, but to exclude free school transport in this regard will not encourage those parents to make such choices in order to raise standards. When these measures are introduced, they will not make school transport safer for those pupils, because the logical consequence could be a group of parents coming together to transport children, but, because of the limitations of these measures, they will not be included.

I hope that the Minister, bearing in mind that this is a consultation, will consider long and hard what he has heard from all parties, in previous debates and from the comments that he hears now, particularly those from interested groups that have tragic personal experiences.

It seems to me that we are seeking to make legislative time available but that we are not prepared to use that time effectively to deliver the changes that we have all previously called for and continue to call for."

"Hoffwn ddiolch i'r Gweinidog am ei ddatganiad ac, yn y lle cyntaf, gydnabod y flaenoriaeth y mae Llywodraeth y Cynulliad yn ei rhoi i gludiant ysgol drwy neilltuo'r amser deddfwriaethol yn nyddiau cynnar y Cynulliad newydd.

Fodd bynnag, mae'n ddrwg gennyf ddweud mai dyna ddiwedd fy sylwadau cadarnhaol. Yr ydym yn sicr yn cytuno â'r ewyllys ac â rhywfaint o'r hyn y mae'r Gweinidog yn sôn amdano, ond collwyd cyfle i roi sylw i fater difrifol iawn, a allai fod wedi cael cefnogaeth ddiffuant gan bob un o'r pleidiau.

Mae ymateb Ymgyrch Stuart, a sefydlwyd yn dilyn y digwyddiad a arweiniodd at farwolaeth drasig Stuart Cunningham-Jones, yn nodi'r siom y mae'r Ymgyrch—a sawl Aelod Cynulliad hefyd, mae'n siwr—yn ei deimlo yn dilyn cyhoeddi'r ddogfen ymgynghorol yn gynharach heddiw.

Cyn heddiw, yr ymateb oedd nad oes gennym y pwer deddfwriaethol i wneud y newidiadau y galwyd amdanynt gan bob plaid. Pan ofynnais i'r Prif Weinidog yn dilyn ei ddatganiad yn y Cynulliad newydd a oedd yn bwriadu defnyddio Gorchmynion cymhwysedd deddfwriaethol i drosglwyddo pwerau neu ddim ond defnyddio Mesurau i wneud y newidiadau, dywedodd yn ddigon clir y byddai Mesurau.

Yn anffodus, mae eich gweithredoedd ers hynny wedi cadarnhau mai dim ond Mesurau yr ydych yn eu hystyried. Os hynny, pam na wnaethoch geisio gwneud y newidiadau hyn naw neu 12 mis yn ôl pan gyhoeddodd y Pwyllgor Addysg, Dysgu Gydol Oes a Sgiliau ei adroddiad? Nid oedd angen inni aros am gymaint o amser.

Pwrpas aros oedd cael Cynulliad â mwy o bwerau a fyddai'n gallu gwneud y newidiadau deddfwriaethol sydd eu hangen er mwyn cyflwyno'r rheolau megis diddymu'r tri yn lle dau, cael yr oruchwyliaeth sydd ei hangen, cael teledu cylch cyfyng, cael bysiau unllawr a chael y gwregysau diogelwch yr ydym i gyd wedi galw amdanynt.

Dyma pam yr ydym am gael yr amser deddfwriaethol hwn, yr ydych wedi ei roi inni, ond nid ydych wedi rhoi inni'r materion o fewn hynny a fydd yn helpu i ddatrys y problemau a gwella cludiant i'r ysgol.

Nid oes cyfeiriad at y rheol tri-yn-lle-dau yn y ddogfen ymgynghorol. Yr wyf yn cydnabod eich bod yn cyfeirio ati yn eich datganiad, ond bydd yr ymgynghoriad hwn yn un eang, a dylech ddisgwyl ymatebion gan lawer o grwpiau sydd â diddordeb. Felly, byddai o leiaf ryw fath o anogaeth i'r rheol tri-yn-lle-dau, yn sicr yn arwain at ymateb mwy cadarnhaol gan y bobl hynny sydd â diddordeb mewn materion o'r fath.

Un o'r camgymeriadau mwyaf yn hyn oll yw'r methiant i grybwyll, mewn unrhyw ffordd, y disgyblion hynny sy'n defnyddio cludiant cyhoeddus i deithio i'r ysgol. Yr wyf yn sylweddoli nad yw Atodlen 7 i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 yn ymdrin â'r mater hwn, ond rhaid i'ch Llywodraeth dderbyn rhywfaint o'r cyfrifoldeb am y ffaith nad oes gennym y cymhwysedd ar hyn o bryd i weithredu ar hyn.

Fodd bynnag, mae gwelliannau i Atodlen 7 yn mynd drwy Balas Westminster ar hyn o bryd, a thwy hynny, gallem ofyn am rywfaint o bwerau yn y maes hwn er mwyn inni allu gwneud newidiadau a fyddai o fudd i'r disgyblion hynny sy'n defnyddio cludiant cyhoeddus i deithio i'r ysgol. Yr wyf yn gobeithio y bydd y Gweinidog yn ymateb yn benodol ynglyn â'r mater hwn.

Mae rhai rhannau cadarnhaol yn y ddogfen ymgynghori, megis ymestyn cludiant am ddim i bob disgybl ysgol gynradd, yn hytrach nag i blant wyth oed ac iau yn unig, sydd wedi bod yn seiliedig ar y terfyn dwy filltir i'r sector ysgolion cynradd yn ei gyfanrwydd.

Mae hyn yn bwysig. Fodd bynnag, unwaith eto, ymatalodd rhag ymestyn y ddarpariaeth hon i'r rhieni hynny sy'n gwneud rhyw fath o ddewis ynglyn ag addysgu eu plant, boed hynny drwy ddewis addysg cyfrwng Cymraeg neu drwy ddewis anfon eu plant i ysgol Gatholig neu i ysgol yr Eglwys yng Nghymru.

Mae rhieni'n defnyddio'u hawl i ddewis am resymau da, ond nid yw peidio â chynnwys cludiant am ddim i'r ysgol ar y sail hon yn annog y rhieni hyn i wneud dewisiadau o'r fath er mwyn codi safonau. Pan gyflwynir y Mesurau hyn, ni fyddant yn gwneud cludiant i'r ysgol yn ddiogelach i'r disgyblion hyn, oherwydd mae'n bosibl mai'r canlyniad rhesymegol fyddai grwp o rieni'n dod at ei gilydd i gludo'r plant, ond oherwydd cyfyngiadau'r Mesurau hyn, ni fyddant yn cael eu cynnwys.

Yr wyf yn gobeithio y bydd y gweinidog, o gofio mai ymgynghoriad yw hwn, yn ystyried yn ddwys yr hyn y mae wedi ei glywed gan bob plaid, mewn dadleuon blaenorol ac yn y sylwadau y mae'n eu clywed yn awr—yn enwedig y sylwadau y mae'n eu clywed gan grwpiau â diddordeb sydd â phrofiadau personol trasig yn y cyd-destun hwn.

Ymddengys i mi ein bod yn ceisio sicrhau bod amser deddfwriaethol ar gael, ond nad ydym yn barod i ddefnyddio'r amser hwn yn effeithiol er mwyn cyflawni'r newidiadau yr ydym i gyd wedi bod yn galw amdanynt yn y gorffennol ac yn parhau i alw amdanynt."

Keyboard shortcuts

j previous speech k next speech