Speeches recovered from the Conservative party’s online archive More…

Burns: The need for Withybush hospital

Speech to the National Assembly for Wales.

"I deliberately chose to use the word 'need' in the title of this short debate in an effort to ensure that the listener understands why there has been such a furore over this Labour Government's hospital reorganisation plans, why the streets have been filled with demonstrators, why the papers have made saving Withybush Hospital into a crusade, why the staff—the doctors, nurses and many members of the management team—are fighting tooth and nail for their hospital, and why my colleague, Paul Davies, from the Preseli and Pembrokeshire constituency, and I are tirelessly and constantly bringing the subject of Withybush Hospital, and to an extent, of Glangwili Hospital in Carmarthen, and of the abject provision of healthcare in south-west Wales, to this Chamber and Government.

It is in part to do with our geography. Pembrokeshire is famous for its beautiful beaches, and, to state the obvious, that is because we are surrounded by the sea. However, that beauty has a price—it means that everything must come to us from the east, and we have insufficient transport infrastructure. There are only two main roads into Pembrokeshire, neither of which is dualled. Given the length of time it takes to reach a gateway such as Carmarthen as a result, there is a sense of being apart from the rest of Wales.

Make no mistake, however: Pembrokeshire is not some sleepy backwater with three men and a dog. We have a population of some 113,000 people and during the summer months that increases by a further 55,500. We have some 90,000 beds available to tourists, so you can immediately comprehend the massive increase in people during the summer months. That does not include the day trippers visiting Tenby, Oakwood, Folly Farm or our other attractions, let alone the beaches. We also have day trippers into our county not just from Wales, but Ireland. We are also well on the way to encouraging some of the big cruise ships to moor in Milford Haven, and plan trips to Pembroke, St David's, and other areas of heritage and great significance.

My final comment, perhaps, on our population variations is to draw the Chamber's attention to the fact that, when any of our petrochemical companies shut down for routine maintenance, we are flooded with contract staff from all over Britain and Europe. Texaco's last major shutdown saw some 3,000 extra staff working on the site. It is therefore entirely possible for Pembrokeshire's population to leap from 113,000 to over 180,000 in the blink of a summer's eye.

The planned hospital reconfiguration did not appear to factor in the predicted growth in the number of people living in, working in, and visiting Pembrokeshire over the next decade. Using standard actuarial formulas, and based on levels of growth to date, by 2020 we are looking at a winter population of some 140,000 souls, and a summer population of some 206,000—again, this does not include day trippers, contract workers or cruise liners.

I believe that I briefly mentioned our roads. They are shocking. They are maintained perfectly adequately, but our two main arteries, the A40 and the A477, are single carriageways, or, occasionally, three lanes—always a dangerous layout—and the scene of many an accident. These roads are heavily used. All of our commerce goes up and down them: the traffic from the two ferry ports, the Army to their various bases, the tourists, the farmers with their tractors and trailers, the mums, the dads, the school kids, and our services. These roads bend and turn, have blind spots, dips, and humps, and they have a horribly high accident and mortality rate. Sadly, it was only last week that a tourist couple both lost their lives on the A477.

It is not just the unwary tourist or infrequent driver; we have a high rate of accidents among our young people. According to the police, that is not necessarily because of substance misuse, or complete recklessness. More often than not, it is just the inexperience of the novice driver thinking that the road is clear, without realising that there is a dip ahead concealing a car, or a tricky bend with a tight camber.

These are the roads that the hospital reconfigurators are planning to send ambulances hurtling along. The dash from Castlemartin or Crundale, Rosebush or Redberth, will not be safe unless we invest heavily in our transport infrastructure. However, I can tell the Chamber that the plans for improving our road infrastructure are negligible. We have half-baked proposals for bypasses at Llanddewi Velfrey and Robeston Wathen, and a vague proposal for a bypass at Llanddowror, a major accident blackspot. The proposed improvements to the A40 are now going out to public consultation, but the construction is years away, and improvements to the A477 will not even be considered until 2010.

Yesterday, in this Chamber, the Minister for Sustainability and Rural Development made much of this Government's green credentials, but what on earth is green about having patients and staff, cars and ambulances, hurtling down our roads on longer journeys? These are journeys which, by their very nature, cannot be compressed into a shorter number of trips. People will still get sick. People will still want cheering up. Doctors and nurses, administrators, cleaners and porters will still need to get to work, and, of course, these roads are also slow—very slow. If Withybush Hospital were to be downgraded or closed, then those seeking treatment would have a long and difficult journey ahead of them to Glangwili, or, even worse, to Morriston. Over 21,000 people in Pembrokeshire live an hour or more's drive away from Carmarthen. When your lifeblood is draining away, that is a heck of a time.

Just for a moment, let us step back from the emergency situation. Much of a hospital's work is routine and planned: out-patients, in-patients, and, of course, visitors. I have constituents in villages such as Bethesda or St Twynell's who are not able to drive and, because of poor public transport infrastructure, have to rely on their neighbours to get to appointments. A lift to Haverfordwest is a favour indeed; a lift to Carmarthen is probably a favour too far.

There are numerous statistics and much empirical evidence that demonstrates that, when a person is hospitalised, their recovery rate improves with positive visits from friends, family and acquaintances. I have a friend who became very ill and was in Haverfordwest, and I visited him—we all did—and it not only cheered him up, but provided a measure of support to his wife, taking pressure off her. When he relapsed and ended up in Morriston, the situation became much harder. People were able to visit far less often, and the sheer distance put an enormous strain upon his family.

That is one small example of a story repeated throughout hospitals many times a day—and that story involves people who can drive and do not have public transport issues to worry about.

Therefore, how will my elderly constituent in Llawhaden visit her husband in Carmarthen, or how will the mother of a child with Down's syndrome in Pembroke Dock get him to a specialist consultation at Glangwili when she is without a car and has two other, younger children to take along on the journey?

In the Wales spatial plan, which the hospital reconfigurators appear to have ignored, there are three measures that the Welsh Assembly Government expects all Government agencies to use as the basis for planning. The first measure is demographics, which, as you know, covers population densities and projected growths—I have probably said all that I need to say about that. Secondly is accessibility, which takes account of the roads available, the travel time involved and the transport options. Again, I think that I have elucidated on this issue. The third measure is rurality, which is a measure of the roads available aggregated with deprivation and how far you are away from services. Needless to say, we already score highly on the rurality index, and losing our hospital would send those indices stratospheric.

The Wales spatial plan says that services planning should:

'Reflect the roles of different settlements and their transport connections in planning policies and the location of major investments of public importance such as hospitals and education and waste facilities. These should seek to promote polycentric development based on sustainable means of travel.'

In short, I believe that that means: 'Do not close the hospital at the end of the line.' There is no polycentric circle big enough to take in Pembrokeshire from Swansea or Carmarthen.

I will refer briefly to the risk factors associated with our part of the world. The Haven is a busy environment: we have a number of petrochemical companies, a proposed gas power station, a biofuel development at Blackbridge, two marinas, hundreds of ships and ferries and thousands of small boats. Measurements of risk show that a major industrial accident is possible and that maritime accidents are possible. In risk speak, 'possible' means 'statistically probable'. The risk of journey delay is high, which is not surprising given our poor road infrastructure.

There are other risks that have been bandied about by the reconfigurators, one of which is that we are at risk because, as a small district general hospital, no-one would want to come to work at Withybush. I would point out that, over the last two years, 15 consultants have joined the team despite the clouds looming over our heads about the long-term sustainability of the hospital. There has also been no difficulty in attracting junior staff, so this reason for downgrading and transferring our services simply does not stack up.

When the 'Designed to Deliver' document, which contained the major thrust of the Labour NHS re-organisation strategy, was being promulgated throughout the so-called consultation process, one of its key tenets was that services could be taken out of a hospital and put into primary care with GPs and surgery nurses. I do not have a problem with that, but—and there are many 'buts'—no money was being identified to carry out that policy, it had not been fully thought out, nor had it won the support of many of the primary care providers. Many surgeries are not in a position to expand to provide the staff or the building space to provide these services. The services in question had not been identified, and there was a shocking assumption that we could close or downgrade the hospital and then work out the detail of moving these services into GP practices or into the community.

Many people for many reasons do not want to, or cannot, be treated at home—they are on their own, their physical environment is poor or their social environment is too busy, noisy, violent or disruptive.

Many of the services that could be moved out are to do with chronic disease management, with which few people have issues. The true issue is where I want to go and how far I want to travel if my child cannot breathe; if I have fallen off a 20 ft ladder and ruptured my spleen; or if my contractions have started and my baby is coming early. I know that I want to go to a fully equipped hospital that can treat me comprehensively within a few minutes and thereby save my life. I do not want to go to an emergency medical facility that will only work out how ill I am before I am stuck in an ambulance, if available, and sent up the slow and sometimes treacherous road to Carmarthen or Morriston.

It was announced last week that there would no longer be a doctor on call at night at South Pembrokeshire Hospital or at Tenby Cottage Hospital. If you cannot be dealt with by one of the nurses—I once took my daughter there to have a stitch in her ear but the nurses were not allowed to do it as they were not trained—you have to go to Withybush in the dead of night and probably in your own car, as we are desperately short of ambulances and they are often called away to bail out the east. Imagine you live in the city of St David's, or you fall off the sea wall in Tenby, or you misjudge the bends at St Petrox and you have to get to a doctor, who is on call, in the middle of the night, and so is not at Withybush.

Some months ago, I said that Pembrokeshire was a first-class place in danger of having third-world services—I was almost lynched by the Labour people present. However, each time you move a service eastwards, you increase the level of deprivation in the western extremities.

Pembrokeshire: it is beautiful, wild, growing, and vibrant, but very far away. Its people are in severe danger of being marginalised, of being ignored, and of having third-class services. Paul and I will not give up the fight, and nor will the nurses, the doctors, and the other people at the sharp end, as they understand the true cost to us all of losing that hospital. Above all, we, the people of Pembrokeshire, will not give up the fight, because we all understand and appreciate the need for Withybush Hospital."

"Dewisais ddefnyddio'r gair 'angen' yn fwriadol yn nheitl y ddadl fer hon er mwyn ceisio sicrhau bod y gwrandäwr yn deall pam fod cymaint o stwr wedi bod am gynlluniau ad-drefnu ysbytai'r Llywodraeth Lafur hon, pam fod protestwyr wedi llenwi'r strydoedd, pam fod y papurau wedi troi achub Ysbyty Llwynhelyg yn grwsâd, pam fod y staff—y meddygon, y nyrsys a llawer o aelodau'r tîm rheoli—yn ymladd hyd yr eithaf dros eu hysbyty, a pham fod fy nghyd-Aelod, Paul Davies, o etholaeth Preseli a Sir Benfro, a finnau'n gweithio'n ddiflino ac yn ddi-baid i ddod â phwnc Ysbyty Llwynhelyg, ac i ryw raddau Ysbyty Glangwili yng Nghaerfyrddin, a'r ffaith fod y ddarpariaeth gofal iechyd yn y De-orllewin mor wael, i sylw'r Siambr hon a'r Llywodraeth.

Mae a wnelo hyn i raddau â'n daearyddiaeth. Mae Sir Benfro'n enwog am ei thraethau hardd, ac, afraid dweud, mae hynny oherwydd bod y môr yn ein hamgylchynu. Fodd bynnag, mae pris ar yr harddwch hwnnw—mae'n golygu bod rhaid i bopeth ddod atom o'r dwyrain, ac nad oes gennym seilwaith trafnidiaeth ddigonol. Dim ond dwy briffordd sydd gennym i mewn i Sir Benfro, ac nid yw'r naill na'r llall yn ffordd ddeuol. Ac ystyried faint o amser sydd ei angen i gyrraedd adwy megis Caerfyrddin felly, mae yma ymdeimlad o fod ar wahân i weddill Cymru.

Ond peidiwch â chael eich twyllo: nid rhyw le bach diarffordd cysglyd 'mo Sir Benfro. Mae gennym boblogaeth o oddeutu 113,000 o bobl ac yn ystod misoedd yr haf, ceir 55,500 arall ar ben hynny. Mae gennym tua 90,000 o welyau ar gyfer twristiaid, felly gallwch ddeall ar unwaith sut mae'r boblogaeth yn cynyddu i'r fath raddau yn ystod misoedd yr haf. Nid yw hynny'n cynnwys yr ymwelwyr undydd â Dinbych-y-pysgod, Oakwood, Folly Farm neu â'n hatyniadau eraill, heb sôn am y traethau. Daw ymwelwyr undydd i'n sir hefyd nid yn unig o Gymru, ond o Iwerddon. Yr ydym hefyd yn agos iawn at ddenu rhai o'r llongau pleser mawr i angori yn Aberdaugleddau, a chynllunio teithiau i Benfro, Tyddewi, ac ardaloedd eraill o bwys mawr sy'n adlewyrchu'n treftadaeth.

A sôn am y ffordd y mae ein poblogaeth yn amrywio, hoffwn gloi, efallai, drwy dynnu sylw'r Siambr at hyn—pan fydd unrhyw un o'n cwmnïau petrogemegol yn cau eu gorsaf er mwyn gwneud gwaith cynnal a chadw rheolaidd, bydd staff contract o bob cwr o Brydain yn llifo i'r sir. Yn ystod cyfnod cynnal a chadw diwethaf mawr Texaco, daeth oddeutu 3,000 o staff ychwanegol i weithio ar y safle. Felly, mae'n gwbl bosibl i boblogaeth Sir Benfro neidio o 113,000 i dros 180,000 mewn amrantiad.

I bob golwg, wrth gynllunio ad-drefnu'r ysbytai, nid ystyriwyd y twf a ragwelid yn nifer y bobl a fyddai'n byw yn Sir Benfro, yn gweithio yn y sir ac yn ymweld â hi yn y ddegawd nesaf. Gan ddefnyddio fformiwlâu actiwaraidd safonol, ac ar sail y twf hyd yn hyn, erbyn 2020, yr ydym yn debygol o weld poblogaeth o oddeutu 140,000 yn y gaeaf, ac oddeutu 206,000 yn yr haf—unwaith eto, nid yw hyn yn cynnwys ymwelwyr undydd, gweithwyr contract na'r llongau pleser mawr.

Credaf imi grybwyll ein ffyrdd yn fras. Mae'r sefyllfa'n ddigon i sobri rhywun. Maent yn cael eu cynnal a'u cadw'n ddigonol, ond ffyrdd un gerbydlon gan mwyaf yw ein dwy brif wythïen, yr A40 a'r A477. Ambell waith, ceir tair lôn—mae hynny bob tro'n beryglus—ac mae nifer fawr o ddamweiniau wedi digwydd arnynt. Mae defnydd trwm ar y ffyrdd hyn. Mae ein holl fasnach yn eu tramwyo; y traffig o'r ddau borthladd, y Fyddin i'w gwahanol wersylloedd, y twristiaid, y ffermydd gyda'u tractorau a'u trelars, y mamau, y tadau, y plant ysgol a'n gwasanaethau. Mae'r ffyrdd hyn yn troi ac yn troelli, mae arnynt ddarnau cudd, pantiau, a thwmpathau, ac mae nifer y damweiniau a'r marwolaethau arnynt yn echrydus o uchel. Yn anffodus, dim ond yr wythnos diwethaf, fe laddwyd cwpwl a oedd yn ymweld â'r sir ar yr A477.

Nid dim ond ymwelwyr sy'n anghyfarwydd â'r ffyrdd neu yrwyr achlysurol sy'n cael damweiniau; mae llawer ohonynt yn digwydd i'n pobl ifanc. Yn ôl yr heddlu, nid yw hynny o anghenraid oherwydd eu bod yn camddefnyddio sylweddau, neu am eu bod yn gyrru'n wyllt. Yn amlach na heb, diffyg profiad gyrwyr newydd sy'n gyfrifol, a hwythau'n meddwl bod y ffordd yn glir, heb sylweddoli bod pant o'u blaenau'n cuddio car, neu dro peryglus sy'n cambro'n dynn.

Ar y ffyrdd hyn y mae ad-drefnwyr yr ysbytai yn bwriadu gyrru ambiwlansiau ar ruthr. Ni fydd y rhuthr o Gastell Martin neu Crundale, Llwynhelyg neu Redberth, yn ddiogel oni fyddwn ni'n buddsoddi'n helaeth yn ein seilwaith trafnidiaeth. Gallaf ddweud wrth y Siambr nad oes fawr o gynlluniau ar gyfer gwella seilwaith ein ffyrdd. Mae gennym ryw fras gynigion ar gyfer ffyrdd osgoi yn Llanddewi Felffre a Robeston Wathen, a chynnig amwys ar gyfer ffordd osgoi yn Llanddowror, smotyn du mawr ar gyfer damweiniau. Mae'r gwelliannau a gynigir ar gyfer yr A40 bellach yn destun ymgynghori cyhoeddus, ond ni fydd y gwaith adeiladu'n dechrau am flynyddoedd, ac ni fydd gwelliannau i'r A477 hyd yn oed yn cael eu hystyried tan 2010.

Ddoe, yn y Siambr hon, fe wnaeth y Gweinidog dros Gynaliadwyedd a Datblygu Gwledig fôr a mynydd o wyrddni'r Llywodraeth hon, ond beth ar y ddaear sy'n wyrdd am gael cleifion a staff, ceir ac ambiwlansiau'n rhuthro ar hyd ein ffyrdd ar deithiau hwy? Teithiau yw'r rhain, sydd, oherwydd eu natur, yn rhai nad oes modd eu cywasgu'n llai o deithiau. Bydd pobl yn mynd yn sâl. Bydd pobl yn dal i fod eisiau gweld rhywun i godi eu calon. Bydd meddygon a nyrsys, gweinyddwyr, glanhawyr a phorthoriaid yn dal i orfod cyrraedd eu gwaith, ac, wrth gwrs, mae'r ffyrdd hyn hefyd yn araf—yn araf iawn. Petai Ysbyty Llwynhelyg yn cael ei israddio neu'n cael ei gau, yna, byddai gan y rhai sy'n ceisio triniaeth daith hir ac anodd o'u blaen i ysbyty Glangwili, neu, hyd yn oed yn waeth, i Dreforys. Mae dros 21,000 o bobl yn Sir Benfro'n byw daith awr neu fwy o Gaerfyrddin. Mae hynny'n amser hir iawn a chithau'n brwydro am eich bywyd.

Am funud bach, gadewch inni gamu yn ôl oddi wrth sefyllfa achos brys. Gwaith rheolaidd wedi'i gynllunio yw llawer o waith ysbyty: cleifion allanol, cleifion mewnol, ac, wrth gwrs, ymwelwyr. Mae gennyf etholwyr mewn pentrefi megis Bethesda neu San Twynell na allant yrru car, ac, oherwydd bod seilwaith trafnidiaeth gyhoeddus yr ardal yn wael, rhaid iddynt ddibynnu ar eu cymdogion i gyrraedd eu hapwyntiadau. Mae cael pas i Hwlffordd yn ffafr fawr; mae'n debyg y byddai cael pas i Gaerfyrddin yn ffafr rhy fawr.

Mae llu o ystadegau a llawer o dystiolaeth empirig sy'n dangos bod pobl yn gwella'n gynt yn yr ysbyty os bydd cyfeillion, teulu a chydnabod yn ymweld â nhw i godi eu calon. Mae gennyf gyfaill a oedd yn sâl iawn ac a oedd yn Hwlffordd. Ymwelais ag ef—fe wnaeth pawb ohonom—a bu hynny nid yn unig yn fodd o godi ei galon ond hefyd yn fodd o gefnogi ei wraig, gan dynnu'r pwysau oddi arni. Pan aeth yn wael eto a chael ei hun yn Nhreforys, yr oedd y sefyllfa'n anos o lawer. Ni allai pobl ymweld mor aml, ac oherwydd y pellter, yr oedd straen anferth ar ei deulu.

Dyna un enghraifft fach o stori sydd yn cael ei hailadrodd bob dydd yn ein hysbytai—ac mae'r stori honno'n cynnwys pobl sy'n gallu gyrru ac nad oes rhaid iddynt boeni am gludiant cyhoeddus.

Sut felly y bydd f'etholwr oedrannus yn Llawhaden yn ymweld â'i gwr yng Nghaerfyrddin, neu sut y bydd mam plentyn â syndrom Down yn Noc Penfro yn mynd ag ef i ymgynghoriad ag arbenigwr yng Nglangwili pan nad oes ganddi gar a bod ganddi ddau o blant eraill, iau, gyda hi ar y daith?

Yng nghynllun gofodol Cymru, y mae ad-drefnwyr yr ysbytai wedi'i anwybyddu mae'n debyg, mae tri mesur y mae Llywodraeth Cynulliad Cymru yn disgwyl i bob asiantaeth Llywodraeth eu defnyddio yn sail ar gyfer cynllunio. Y mesur cyntaf yw demograffeg sydd, fel y gwyddoch, yn ymdrin â dwysedd poblogaeth a thwf a ragamcanir—mae'n siwr fy mod wedi dweud y cyfan y mae angen imi ei ddweud am hynny. Yn ail y mae hygyrchedd, sy'n ystyried y ffyrdd sydd ar gael, yr amser teithio sydd ei angen a'r dewisiadau o ran trafnidiaeth. Unwaith eto, credaf fy mod wedi egluro'r mater hwn. Y trydydd mesur yw natur wledig, sy'n fesur o'r ffyrdd sydd ar gael ynghyd ag amddifadedd a pha mor bell i ffwrdd yr ydych oddi wrth y gwasanaethau. Nid oes angen dweud ein bod eisoes yn sgorio'n uchel ar y mynegai natur wledig, a byddai colli ein hysbyty yn gwneud y mynegeion hynny'n stratosfferig.

Dyma ddywed cynllun gofodol Cymru am gynllunio gwasanaethau:

'Dylai polisïau cynllunio a lleoliad buddsoddiadau mawr o bwysigrwydd cyhoeddus megis ysbytai ac addysg a chyfleusterau gwastraff adlewyrchu rolau'r gwahanol aneddiadau a'u cysylltiadau cludiant. Dylai'r rhain geisio hyrwyddo datblygiad aml-ganolfan yn seiliedig ar ddulliau teithio cynaliadwy.'

Yn fyr, credaf fod hynny'n golygu: 'Peidiwch â chau'r ysbyty sydd ar ben draw'r llwybr.' Nid oes unrhyw gylch aml-ganolfan sy'n ddigon mawr i gynnwys Sir Benfro o Abertawe neu Gaerfyrddin.

Byddaf yn cyfeirio'n gyflym at y ffactorau risg sy'n gysylltiedig â'n rhan ninnau o'r byd. Mae Aberdaugleddau'n amgylchedd prysur: mae gennym nifer o gwmnïau petrogemegol, gorsaf pwer nwy arfaethedig, datblygiad biodanwydd yn Blackbridge, dau farina, cannoedd o longau a fferis a miloedd o gychod bach. Mae mesuriadau risg yn dangos bod damwain ddiwydiannol fawr yn bosibl a bod damweiniau morwrol yn bosibl. O ran risg, mae 'posibl' yn golygu 'ystadegol debygol'. Mae'r risg o wynebu oedi ar siwrnai yn uchel, ac nid yw hyn yn syndod ac ystyried cyflwr gwael ein seilwaith ffyrdd.

Bu'r ad-drefnwyr yn trafod risgiau eraill, ac un ohonynt yw ein bod mewn perygl oherwydd, gan mai ysbyty cyffredinol rhanbarthol bach ydyw, ni fyddai unrhyw un eisiau dod i weithio yn Llwynhelyg. Hoffwn dynnu sylw at hyn. Mae 15 ymgynghorydd wedi ymuno â'n tîm, yn ystod y ddwy flynedd ddiwethaf, er gwaethaf y cymylau sydd uwch ein pennau ynghylch cynaliadwyedd tymor hir yr ysbyty. Ni chafwyd unrhyw anhawster yn denu staff iau ychwaith, felly, yn syml, nid yw'r rheswm hwn dros israddio a throsglwyddo ein gwasanaethau yn taro deuddeg.

Pan fu dogfen 'Cynllun Cyflenwi', a oedd yn cynnwys prif fyrdwn strategaeth ad-drefnu GIG y Blaid Lafur, yn cael ei lledaenu drwy gydol y broses ymgynghori fel y'i gelwir, un o'i daliadau allweddol oedd y gellid symud gwasanaethau o'r ysbyty i faes gofal sylfaenol gyda meddygon teulu a nyrsys meddygfeydd. Nid oes gennyf broblem gyda hynny, ond—ac mae sawl 'ond'—nid oedd unrhyw arian yn cael ei neilltuo i gyflawni'r polisi hwnnw, nid oedd wedi'i ystyried yn llawn, ac nid oedd ychwaith wedi ennill cefnogaeth llawer o'r darparwyr gofal sylfaenol. Prin yw'r meddygfeydd sydd mewn sefyllfa i ehangu i ddarparu'r staff neu'r lle adeiladu i ddarparu'r gwasanaethau hyn. Nid oedd y gwasanaethau dan sylw wedi'u nodi, ac yr oedd tybiaeth syfrdanol y gallem gau neu israddio'r ysbyty ac yna boeni am fanylion symud y gwasanaethau hyn i feddygfeydd teulu neu i'r gymuned.

Am sawl rheswm, mae llawer o bobl nad ydynt eisiau, neu nad ydynt yn gallu, cael eu trin gartref—maent ar eu pennau eu hunain, mae eu hamgylchedd ffisegol yn wael neu eu hamgylchedd cymdeithasol yn rhy brysur, yn rhy swnllyd, yn rhy dreisgar neu'n rhy aflonyddgar.

Mae llawer o'r gwasanaethau y gellid eu symud allan yn ymwneud â rheoli clefydau cronig, y mae gan ychydig o bobl broblemau â hwy. Y gwir fater yw i ble yr hoffwn fynd a pha mor bell yr hoffwn deithio os nad yw fy mhlentyn yn gallu anadlu; os wyf wedi syrthio oddi ar ysgol 20 troedfedd a thorri llengig fy nueg; neu os yw fy mhoenau esgor wedi dechrau a bod fy maban yn dod yn gynnar. Yr wyf yn gwybod fy mod eisiau mynd i ysbyty sydd â'r holl offer i roi triniaeth gyflawn imi ymhen ychydig funudau ac felly achub fy mywyd. Nid wyf eisiau mynd i gyfleuster meddygol brys na fydd ond yn canfod pa mor sâl ydwyf cyn fy nhaflu i ambiwlans, os oes un ar gael, a'm hanfon ar hyd y ffordd araf ac weithiau beryglus i Gaerfyrddin neu Dreforys.

Cyhoeddwyd yr wythnos diwethaf na fyddai meddyg ar alwad yn y nos rhagor yn Ysbyty De Sir Benfro nac yn Ysbyty Bwthyn Dinbych-y-pysgod. Os nad yw un o'r nyrsys yn gallu eich trin—euthum â'm merch yno unwaith i gael pwyth yn ei chlust ond nid oedd y nyrsys yn cael ei wneud gan nad oeddent wedi cael hyfforddiant—mae'n rhaid ichi fynd i Lwynhelyg yng nghanol y nos ac yn eich car eich hun yn fwy na thebyg, gan fod prinder ofnadwy o ambiwlansys, a'u bod yn aml yn cael eu galw i leddfu pwysau yn y dwyrain. Dychmygwch eich bod yn byw yn ninas Tyddewi, neu'n cwympo oddi ar y morglawdd yn Ninbych-y-pysgod, neu eich bod yn camgymryd y troeon yn Sain Pedrog a bod rhaid ichi gyrraedd meddyg, sydd ar alwad, yng nghanol y nos, ac felly nad yw yn Llwynhelyg.

Rai misoedd yn ôl, dywedais fod Sir Benfro yn lle o'r radd flaenaf sydd mewn perygl o gael gwasanaethau trydydd byd—bron imi gael fy lladd gan y bobl Lafur a oedd yn bresennol. Fodd bynnag, bob tro y byddwch chi'n symud gwasanaeth tua'r dwyrain, yr ydych yn cynyddu lefel yr amddifadedd yn eithafoedd y gorllewin.

Sir Benfro: mae'n brydferth, mae'n wyllt, mae'n tyfu ac mae'n fywiog, ond mae'n bell iawn i ffwrdd. Mae ei phobl mewn perygl difrifol o gael eu gwthio i'r cyrion, eu hanwybyddu, a chael gwasanaethau annigonol. Yr wyf fi a Paul yn gwrthod rhoi'r gorau i'r frwydr, fel y mae'r nyrsys, y meddygon a'r bobl eraill yn y rheng flaen, gan eu bod yn deall gwir gost colli'r ysbyty hwnnw i bob un ohonom. Uwchlaw popeth, ni fyddwn ni, bobl Sir Benfro, yn rhoi'r gorau i'r frwydr, gan ein bod oll yn deall ac yn gwerthfawrogi'r angen am Ysbyty Llwynhelyg."

Keyboard shortcuts

j previous speech k next speech