Speeches recovered from the Conservative party’s online archive More…

Morgan: Improving morale in the Welsh NHS

Speech to the National Assembly for Wales.

"I am delighted that we are having this debate today on the NHS and focusing on the morale of health service staff. I welcome this as the first opposition debate.

I have the utmost respect and admiration for our medical professions, for those who work in primary care, secondary care and in our acute hospitals, and for their commitment, professionalism, care and skill. Despite Helen Mary Jones's personal views about not working with the Welsh Conservatives—her views on the future governance arrangements of the Assembly are well known—I agreed with almost everything that she said in her contribution, which perhaps would not come as a complete surprise to her. This motion has the full support of the Welsh Conservative group, and we are certainly concerned about these issues. I have noticed over the past four years, and since becoming the health spokesperson for the Welsh Conservative Party, that the health professions are a pretty placid bunch—the British Medical Association, the Royal College of Nursing, and various other professional bodies, are not militant groups of individuals; they are considered, professional and offer a considerable amount of expertise when dealing with the Assembly. However, I think that their trust in us and their patience have now reached a breaking point. The professions within the NHS face a huge number of problems, which the Assembly Government will need to get to grips with pretty quickly.

We will support the Liberal Democrat's amendment, but I hope that the Assembly Government will consider a broad range of measures that NHS trusts can examine for dealing with attacks on members of staff.

Turning to the pay award, I said before the election that if the Assembly Government could afford the pay award, the Assembly Government ought to pay it. It is utterly disgraceful that the UK Government has chosen not to agree to the review body recommendation that the payment should be made payment in full. It will cost only £7 million; we know that for a fact. That has been confirmed to us, so it should be affordable as a payment to nurses in Wales. It would also demonstrate at an early point, Minister, your commitment to the nursing profession and that you, as the new Minister for Health and Social Services, are willing to rebuild bridges in Wales with those people in the nursing profession who have become extremely disillusioned with this Labour Government.

When we consider the situation, as the leader of the Welsh Conservatives pointed out yesterday, and as Helen Mary Jones said, with a bill looming of £1.3 million per week should nurses withdraw unpaid overtime, it is clear that, within a matter of weeks, a bill of £7 million would look pretty small in comparison to what we would have to pay out.

Let us remind ourselves of what the Royal College of Nursing thinks about the handling of the situation. The director of the Royal College of Nursing in Wales, Tina Donnelly, said recently that

'nurses feel devalued and disenfranchised and completely ignored by the government. The government slapped nurses on the back and said it applauded the work that we have done implementing reforms, then slaps nurses in the face with the pay award.'

That is pretty damning, coming from the nursing profession. Although you can applaud the work of the Royal College of Nursing in sticking up for our nurses, that really does sum up how the nursing profession views this situation. It probably also sums up quite nicely nurses' determination to ensure that the Government responds and does something about this. Minister, you will have our support in paying the nurses their full pay award. It would demonstrate the commitment not only of this new Assembly Government—no matter how long it lasts—but the commitment of the new Assembly over the next four years to nurses if we can get that money through to nurses, who deserve that pay increase.

The shambles that has occurred in recent months with the modernising medical careers strategy, which was pursued by the UK Government, is absolutely astonishing. The modernising medical careers strategy rapidly became known as the 'massive medical cull', because we were witnessing the prospect of losing between 5,000 and 10,000 junior doctors, who would happily leave the NHS to work abroad or who would simply not seek any job in the health profession in Britain because of the UK Government's handling of the medical training application system.

This process has been condemned by the British Medical Association and the Royal College of Surgeons. This is an opportunity for us in Wales to show that the Assembly Government is willing to take the lead on what has become a very important matter for junior doctors. Dr Tom Dolphin, deputy chairman of the BMA junior doctors committee said:

'The system is going disastrously wrong. Highly qualified doctors with huge amounts of experience haven't been offered any interviews. Others have been offered interviews in the wrong speciality or at the wrong level. There are reports that the confidential marking system has been leaked and that unqualified people are being asked to short-listing. People's entire livelihoods are at stake.'

That is a stark intervention by the BMA from senior doctors who are charged with negotiating with the UK Government on this very important matter. Furthermore, the Royal College of Surgeons decided on 25 May to withdraw from the MTAS review group that was being chaired by Professor Neil Douglas. The RCS went on to say:

'Surgery has unique requirements in terms of recruitment—the criteria for selection include diagnostic skills, clinical judgment and manual dexterity. It is neither practical, nor indeed safe, to select junior doctors with a view to a career in surgery without the opportunity for assessing whether they have the full mix of professional skills required.'

Therefore, the Royal College of Surgeons is extremely concerned about how this matter has been handled.

At the time, we welcomed the fact that the MTAS system was being put to one side, and we applauded the intervention by health officials in Wales. However, people in Wales, those people working in the medical professions, and junior doctors, would like to know what representations the Assembly Government made to its Westminster colleagues. They would also like to know what analysis the Assembly Government health department made as to the impact on junior doctors in Wales; for example, how many junior doctors applied through the MTAS system, and how many do we know have been lost from the NHS in Wales? People need answers to these questions; we would like to know what the impact has been on junior doctors and on the medical professions generally in Wales.

Finally, I turn to the last part of the Plaid Cymru motion—the abuse of staff. We know that there has been an incredible increase in the number of attacks on members of staff—mostly nurses, because they are at the sharp-end in dealing with people when they present, particularly at accident and emergency departments. It is astonishing that, in this day and age, we leave the follow-up on these attacks, in terms of pursuing complaints and filling in paperwork, to those members of staff. NHS trusts are the employers of those staff, and, therefore, they have a legal and a moral duty to pursue those matters with the relevant authorities. It should not be left to members of the nursing profession to pursue those matters, particularly when they have 101 things on their plate in dealing with patients. Goodness knows when they have a chance to fill in forms, bearing in mind the mess that we see at accident and emergency departments around Wales from one weekend to the next.

I agree with Jenny Randerson that we need a zero-tolerance approach, but we should see each NHS trust pursuing criminal proceedings against those who attack members of our nursing and medical staff. While I accept that the Crown Prosecution Service is not a devolved department of Government, it should be under no illusion as to our determination to clamp down on those who attack our NHS staff. At this stage, it will be, again, a good marker for this new Assembly Government, and this new Assembly Minister for Health and Social Services, to say how you foresee our taking forward this issue in the next four years, and how we can address the problem of those people who are being attacked, and who do an exceptionally good job in our hospitals.

I have two very final points regarding other pressures that are faced by NHS staff. It is not just those who are being attacked or who are concerned about pay, and it is not just the low morale faced by junior doctors. Delayed transfers of care and delayed discharge make it difficult for nursing staff to manage beds. When patients and families are concerned as to whether people will be admitted to hospital, it puts a tremendous pressure on the nursing profession. Anything that you can do to ease that will help nurses to do their jobs better.

Finally, on work patterns, I have been made acutely aware in the past few months, because of a family matter relating to the University Hospital of Wales, that many nurses are, obviously, on a variety of shifts; they move around the hospital quickly, and they do not necessarily have the connection with the wards that they would like. Work patterns in hospitals sometimes cause pressures; it means that they do not build up those connections with individual patients, and it creates incredible pressure.

I would say finally to the Government that, while I have applauded the introduction of an NHS redress Measure to respond to patient complaints and poor service, we now need to come up with ideas to respond to what is being experienced by NHS staff. It is no good just responding to the poor experiences of patients in Wales, however important that is; we need to start realising what makes an NHS nurse and doctor tick, and what will keep them in the profession. Dealing with the low levels of staff morale is one way to do it."

"Yr wyf wrth fy modd ein bod yn cael y ddadl hon heddiw am y GIG ac yn canolbwyntio ar forâl staff y gwasanaeth iechyd. Croesawaf hon fel dadl gyntaf yr wrthblaid.

Mae gennyf y parch a'r edmygedd pennaf i'n proffesiynau meddygol, i'r rhai sy'n gweithio mewn gofal sylfaenol, gofal eilaidd ac yn ein hysbytai aciwt, ac i'w hymroddiad, eu proffesiynoldeb, eu gofal a'u sgil. Er gwaethaf barn bersonol Helen Mary Jones am beidio â gweithio gyda Cheidwadwyr Cymru—mae ei barn am drefniadau llywodraethu'r Cynulliad i'r dyfodol yn gwbl hysbys—yr oeddwn yn cytuno â phopeth bron a ddywedodd yn ei chyfraniad, ac ni fydd hynny efallai yn syndod llwyr iddi. Mae'r cynnig hwn yn cael ei gefnogi'n llawn gan grwp Ceidwadwyr Cymru, ac yr ydym yn sicr yn pryderu am y materion hyn. Yr wyf wedi sylwi dros y pedair blynedd diwethaf, ac ers dod yn llefarydd iechyd ar ran Plaid Geidwadol Cymru, fod y proffesiynau iechyd yn griw digon tawel—nid yw Cymdeithas Feddygol Prydain, Coleg Brenhinol y Nyrsys, ac amryw o gyrff proffesiynol eraill, yn grwpiau milwriaethus o unigolion; maent yn bwyllog, yn broffesiynol ac yn cynnig cryn lawer o arbenigedd wrth ymdrin â'r Cynulliad. Fodd bynnag, credaf fod eu hymddiriedaeth ynom a'u hamynedd ar dorri erbyn hyn. Mae'r proffesiynau o fewn y GIG yn wynebu nifer enfawr o broblemau, y bydd angen i Lywodraeth y Cynulliad fynd i'r afael â hwy'n bur gyflym.

Byddwn yn cefnogi gwelliant y Democratiaid Rhyddfrydol, ond gobeithiaf y bydd Llywodraeth y Cynulliad yn ystyried ystod eang o fesurau y gall ymddiriedolaethau GIG edrych arnynt er mwyn delio ag ymosodiadau ar aelodau staff.

Gan droi at y dyfarniad cyflog, dywedais cyn yr etholiad, os gall Llywodraeth y Cynulliad fforddio talu'r dyfarniad cyflog, y dylai Llywodraeth y Cynulliad ei dalu. Mae'n gwbl warthus bod Llywodraeth y DU wedi dewis peidio â chytuno ag argymhelliad y corff adolygu y dylai'r taliad fod yn daliad llawn. Dim ond £7 miliwn y bydd yn ei gostio; gwyddom hynny'n ffaith. Mae hynny wedi cael ei gadarnhau inni, felly dylai fod yn fforddiadwy fel taliad i nyrsys yng Nghymru. Byddai hefyd yn dangos yn gynnar, Weinidog, eich ymrwymid i'r proffesiwn nyrsio a'ch bod chi, fel y Gweinidog newydd dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, yn barod i ailadeiladu pontydd yng Nghymru gyda'r bobl hynny yn y proffesiwn nyrsio sydd wedi cael eu dadrithio'n ofnadwy â'r Llywodraeth Lafur hon.

Wrth inni ystyried y sefyllfa, fel y nododd arweinydd Ceidwadwyr Cymru ddoe, ac fel y dywedodd Helen Mary Jones, gyda bil o £1.3 miliwn yr wythnos ar y gorwel pe bai nyrsys yn atal goramser di-dâl, mae'n amlwg, o fewn mater o wythnosau, y byddai bil o £7 miliwn yn edrych yn ddigon bychan o'i gymharu â'r hyn y byddai rhaid inni ei dalu.

Gadewch inni atgoffa ein hunain o farn Coleg Brenhinol y Nyrsys am y ffordd y mae'r sefyllfa wedi cael ei thrafod. Dywedodd cyfarwyddwr Coleg Brenhinol y Nyrsys yng Nghymru, Tina Donnelly, yn ddiweddar

'mae nyrsys yn teimlo eu bod wedi cael eu dibrisio a'u difreinio a'u bod yn cael eu hanwybyddu'n llwyr gan y llywodraeth. Mae'r llywodraeth wedi curo nyrsys ar eu cefnau gan ddweud ei bod yn canmol y gwaith yr ydym wedi'i wneud yn gweithredu'r diwygiadau, yna mae'n taro nyrsys yn eu hwynebau gyda'r dyfarniad cyflog.'

Mae hynny'n bur ddamniol, yn dod o du'r proffesiwn nyrsio. Er y gallwch ganmol gwaith Coleg Brenhinol y Nyrsys yn achub cam ein nyrsys, mae hynny mewn gwirionedd yn crynhoi sut mae'r proffesiwn nyrsio'n gweld y sefyllfa hon. Mae hefyd mae'n siwr yn crynhoi'n bur dda benderfyniad y nyrsys i sicrhau bod y Llywodraeth yn ymateb ac yn gwneud rhywbeth am hyn. Weinidog, cewch ein cefnogaeth ni wrth dalu eu dyfarniad cyflog yn llawn i'r nyrsys. Byddai'n dangos ymrwymiad nid yn unig y Llywodraeth newydd hon yn y Cynulliad—ni waeth pa mor hir y gwnaiff bara—ond ymrwymiad y Cynulliad newydd dros y pedair blynedd nesaf i nyrsys os gallwn gael yr arian hwnnw i'r nyrsys, sy'n haeddu'r codiad cyflog hwnnw.

Mae'r traed moch sydd wedi digwydd dros y misoedd diwethaf gyda'r strategaeth i foderneiddio gyrfaoedd meddygol, a roddwyd ar waith gan Lywodraeth y DU, yn gwbl ryfeddol. Buan iawn y daeth y strategaeth i foderneiddio gyrfaoedd meddygol i gael ei hadnabod fel y 'cynllun difa meddygol enfawr', oherwydd yr oeddem yn wynebu'r posibilrwydd o golli rhwng 5,000 a 10,000 o feddygon iau, a fyddai'n hapus i adael y GIG i weithio dramor neu na fyddent yn ceisio unrhyw swydd yn y proffesiwn iechyd ym Mhrydain oherwydd y ffordd yr oedd Llywodraeth y DU yn ymdrin â'r system geisiadau hyfforddiant meddygol.

Mae'r broses hon wedi cael ei chondemnio gan Gymdeithas Feddygol Prydain a Choleg Brenhinol y Llawfeddygon. Mae'n gyfle i ni yng Nghymru ddangos bod Llywodraeth y Cynulliad yn barod i arwain ar fater sydd wedi dod yn un hynod o bwysig i feddygon iau. Dywedodd Dr Tom Dolphin, dirprwy gadeirydd pwyllgor meddygon iau y BMA:

'Mae'r system yn mynd ar chwâl yn drychinebus. Nid oes cyfweliadau wedi cael eu cynnig i feddygon sydd â chymwysterau uchel a llawer iawn o brofiad. Mae eraill wedi cael cynnig cyfweliadau yn yr arbenigedd anghywir neu ar y lefel anghywir. Mae adroddiadau bod y system farcio gyfrinachol wedi cael ei datgelu a bod pobl heb gymwysterau yn cael eu gwahodd ar restrau byr. Mae holl fywoliaeth pobl yn y fantol.'

Mae hynny'n ymyriad di-flewyn-ar-dafod ar ran y BMA gan uwch feddygon sy'n gyfrifol am negodi gyda Llywodraeth y DU ar y mater hynod bwysig hwn. Ar ben hynny, penderfynodd Coleg Brenhinol y Llawfeddygon ar 25 Mai dynnu'n ôl o grwp adolygu MTAS oedd yn cael ei gadeirio gan yr Athro Neil Douglas. Aeth yr RCS ymlaen i ddweud:

'Mae i lawfeddygaeth ofynion unigryw o safbwynt recriwtio—mae'r meini prawf ar gyfer dethol yn cynnwys sgiliau diagnostig, barn glinigol a medrusrwydd llaw. Nid yw'n ymarferol, nac yn ddiogel ychwaith, i ddewis meddygon iau gyda golwg ar yrfa mewn llawfeddygaeth heb gael cyfle i asesu a ydynt yn meddu ar y cyfuniad llawn o'r sgiliau proffesiynol angenrheidiol.

Mae Coleg Brenhinol y Llawfeddygon yn bryderus dros ben, felly, ynghylch y modd yr ymdriniwyd â'r mater hwn.

Ar y pryd, yr oeddem yn croesawu'r ffaith bod y system Gwasanaeth Ceisiadau am Hyfforddiant Meddygol (MTAS) yn cael ei rhoi i'r naill du, ac yr oeddem yn cymeradwyo'r ymyrraeth gan swyddogion iechyd yng Nghymru. Fodd bynnag, byddai pobl yng Nghymru, y bobl hynny sy'n gweithio yn y proffesiwn meddygol, a meddygon iau, yn hoffi gwybod pa sylwadau a wnaeth Llywodraeth y Cynulliad i'w chydweithwyr yn San Steffan. Carent wybod hefyd pa ddadansoddiad a wnaeth adran iechyd Llywodraeth y Cynulliad o ran yr effaith ar feddygon iau yng Nghymru; er enghraifft, faint o feddygon iau a gyflwynodd gais trwy'r system MTAS, a faint o feddygon iau y gwyddom iddynt gael eu colli o'r GIG yng Nghymru? Mae ar bobl angen atebion i'r cwestiynau hyn; byddem yn hoffi gwybod pa effaith a gafwyd ar feddygon iau ac ar y proffesiwn meddygol yn gyffredinol yng Nghymru.

Yn olaf, trof at ran olaf cynnig Plaid Cymru—sef cam-drin staff. Gwyddom am y cynnydd anhygoel yn nifer yr ymosodiadau ar aelodau staff—nyrsys yn bennaf, oherwydd eu bod yn gweithio yn y rheng flaen gan ddelio gyda phobl yn y fan a'r lle, yn enwedig yn yr adrannau damweiniau ac achosion brys. Mae'n rhyfeddol ein bod, y dyddiau hyn, yn gadael y gwaith dilynol ar yr ymosodiadau hyn, o ran mynd ar drywydd cwynion a chwblhau gwaith papur, i'r aelodau staff hynny. Ymddiriedolaethau GIG sy'n cyflogi'r staff hynny ac, felly, mae ganddynt ddyletswydd gyfreithiol a moesol i fynd ar drywydd y materion hyn gyda'r awdurdodau perthnasol. Nid aelodau o'r proffesiwn nyrsio a ddylai ddilyn trywydd y materion hyn, yn enwedig pan fo ganddynt 101 o bethau ar eu platiau wrth ddelio gyda'r cleifion. Dyn yn unig a wyr pryd y cânt gyfle i lenwi'r ffurflenni hyn, yn enwedig o gofio'r llanast a welwn mewn adrannau damweiniau ac achosion brys ledled Cymru o un penwythnos i'r llall.

Cytunaf â Jenny Randerson fod arnom angen agwedd sy'n dangos dim goddefgarwch, ond dylem weld pob ymddiriedolaeth GIG yn dwyn achos troseddol yn erbyn y rhai sy'n ymosod ar aelodau o'n staff nyrsio a meddygol. Er fy mod yn derbyn nad yw Gwasanaeth Erlyn y Goron yn adran ddatganoledig o'r Llywodraeth, ni ddylai fod dan unrhyw gamargraff ynghylch ein hagwedd benderfynol i fod yn llym gyda'r rhai sy'n ymosod ar staff ein GIG. Ar yr adeg hon, byddai'n beth da i Lywodraeth newydd y Cynulliad, ac i Weinidog newydd y Cynulliad dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, ddweud sut yr ydych yn rhagweld y byddwn yn gweithredu ar y mater hwn yn ystod y pedair blynedd nesaf, a sut y gallwn ymdrin â phroblem y rhai sy'n destun ymosodiadau, ac sy'n gwneud gwaith eithriadol o dda yn ein hysbytai.

A dyma'r ddau bwynt olaf un sydd gennyf ynghylch pethau eraill sy'n pwyso ar staff y GIG. Nid y rhai sy'n destun ymosodiadau neu sy'n pryderu am gyflogau yw'r unig bryder, nac ychwaith y morâl isel ymysg meddygon iau. Mae'r oedi wrth drosglwyddo gofal a'r oedi wrth ryddhau cleifion yn ei gwneud yn anodd iawn i staff nyrsio allu rheoli gwelyau. Pan fo cleifion a theuluoedd yn pryderu a fydd pobl yn cael eu derbyn i'r ysbyty, mae hynny'n rhoi pwysau aruthrol ar y proffesiwn nyrsio. Bydd unrhyw beth y gallwch chi ei wneud i ysgafnu'r baich hwnnw yn helpu nyrsys i wneud eu gwaith yn well.

Yn olaf, ynghylch patrymau gwaith, deuthum yn ymwybodol iawn, dros yr ychydig fisoedd diwethaf, oherwydd mater teuluol yng nghyswllt Ysbyty Prifysgol Cymru, fod llawer o nyrsys, yn amlwg, yn gweithio amrywiol shifftiau; maent yn symud o amgylch yr ysbyty'n gyflym, ac nid ydynt, o anghenraid, yn cael y cyswllt y byddent yn hoffi ei gael gyda'r wardiau. Mae patrymau gwaith mewn ysbytai, ar adegau, yn achosi straen; mae'n golygu nad ydynt yn meithrin y cysylltiadau hynny gyda chleifion unigol, ac mae hynny'n creu pwysau anhygoel.

Yn olaf, carwn ddweud wrth y Llywodraeth, er i mi gymeradwyo'r cam o gyflwyno Mesur Unioni Camweddau yn y GIG i ymateb i gwynion gan gleifion a gwasanaeth gwael, bod angen i ni yn awr feddwl am syniadau er mwyn ymateb i brofiadau staff y GIG. Nid yw'n ddigon da ymateb i brofiadau gwael cleifion yng Nghymru yn unig, er mor bwysig yw hynny; mae angen i ni ddechrau sylweddoli beth sy'n gyrru nyrsys a meddygon y GIG, a beth fydd yn eu cadw yn y proffesiwn. Mae delio gyda lefelau isel o forâl ymysg staff yn un ffordd o wneud hynny."

Keyboard shortcuts

j previous speech k next speech