Speeches recovered from the Conservative party’s online archive More…

Williams: Promoting Welsh food at home and abroad

Speech to the National Assembly for Wales.

"The overwhelming majority of Welsh consumers want to buy local food. The food miles campaign run by Farmers Weekly last year, which the Welsh Conservatives supported, showed that more than 80 per cent of consumers would buy more local food if it was simply labelled clearly.

This highlights one of the biggest barriers to buying local and, particularly, Welsh food. There is a severe lack of clear, concise and consistent labelling on the part of retailers.

That can leave shoppers confused about exactly where their food has come from and whether they are supporting Welsh or UK producers when they buy it.

An example is that a ready meal might say 'Produced in Britain', when the ingredients have been imported from South America or New Zealand.

On top of this, there is a bewildering variety of accredited schemes and symbols used on food packaging, which can mislead shoppers into thinking that they are buying Welsh or British products.

The little red tractor symbol has been frequently mistaken for standing for British food in the past. On its own, it just means that food has been produced to certain standards from ingredients that could have come from anywhere.

Even when the tractor is used with the union flag, it might just mean that the principal ingredient is from the UK and that the rest, once again, come from abroad.

All of this has contributed to the lack of confidence in food labelling that has hurt the market for Welsh produce and has also prevented consumers from making informed choices about what they eat.

At the very least, there needs to be a simple and easy way of showing the place of origin on all produce. That would not be an unreasonable step for retail companies and it would not take up excessive space on labelling.

In the past, we have been told that, with printing and what have you, there is no space, however, I do not believe that that is so.

The Government should be working with public bodies like the Food Standards Agency and private companies—in particular the major supermarkets, which account for over 80 per cent of food purchases—to produce a concise, standard way of showing where a product or its ingredients have been grown or produced.

Going beyond this, the Welsh Conservatives gave their support this morning to setting out an independent, not-for-profit, 'Guaranteed Welsh' programme that would give consumers a cast-iron promise that what they were purchasing had been produced in Wales and that buying it would support Welsh jobs.

In Ireland, there is a 'Guaranteed Irish' scheme, which has been running since 1975 and has been highly successful. Irish consumers have full confidence that when buying produce with that symbol, they are helping their country and agricultural industry.

A 'Guaranteed Welsh' brand would be a powerful marketing tool for Welsh food producers and it could be extended—there is no reason why not—to all goods and services, so that all Welsh companies could benefit.

Retailers should not be forced to stock food from particular countries, but they should not put any barriers in the way of Welsh consumers who want to buy Welsh food, but find it difficult to do so, because of the confusion over food labelling.

Above all, the Government needs to fully embrace Welsh producers and be proud to promote their food. Hybu Cig Cymru has done an excellent job in marketing Welsh beef, but I have been disappointed at the open hostility that has been shown towards agriculture in this Chamber—I will not dwell on it—over the three years that I have been here.

Welsh food is top quality—our beef and lamb are produced to the highest standards of welfare, unlike most from the international market—and those who grow it are responsible for maintaining and enhancing the natural environment that we live in and, at the moment, which we are concerned about and for which we are caring.

If consumers are presented with clear, reliable labelling that they can trust, they can make their own choice between food that has travelled thousands of miles and food that has been grown locally or in the UK.

Consumers are increasingly aware of how their activities impact on climate change and there is a growing public awareness of how unsustainable it is to keep flying food from all over the world to the UK, when there are often perfectly good alternatives produced right here.

In terms of the carbon footprint of south American beef and food miles, it takes three tonnes of aviation fuel to transport one tonne of produce to the UK. Considering the deforestation of rainforests, it is clear how unsustainable that is and how much more sustainable it is to buy local food.

Food security is another factor that is becoming increasingly important. It would be naive to believe, as countries across the world adapt to the effects of climate change, that cheap food from the international markets will always be available.

This winter, Europe saw its Russian oil supplies being cut off and, last winter, it was gas. Britain is an island and is heavily dependent on imports of all commodities to meet its needs; we will always be vulnerable to outside events if we cannot meet our own demands.

Some commentators have argued that, if there is no profit in producing food, farmers should get out of it altogether and just become environmental stewards.

However, there will be long-lasting consequences if the agricultural skills base shrinks even further: in 10 or 20 years' time, if Britain needs to break its dependence on imports and ramp up domestic production, the knowledge and experience required may well not be there to do so.

If the next generation of consumers is to be fully aware of the importance of food production, those consumers must be reached while they are still at school, and a Welsh year of food and farming would be an excellent way of starting to do that.

Regrettably, too many children are growing up without any knowledge of how or where the food that they are eating is grown. The English Year of Food and Farming will begin in the academic year that is to start in September under the guidance of the Department for Environment, Food and Rural Affairs, and will draw heavily on the support of the industry.

Children will learn not only about food production, but also how to cook it, how to eat nutritiously, and about opportunities for leisure and work in the countryside.

You may laugh now, as it is me who is saying this, but at a time when obesity is rising and placing an increasing strain on the health of the nation, the benefits of education could not be clearer.

Better education also opens the door to greater enjoyment of food. Seasonality is an alien concept to many young people who have grown up with the year-round availability of fruit and vegetables.

A better awareness of when food is produced will mean that people can enjoy the better taste and nutrition that comes from food in season. With a firm understanding of food and the countryside, today's children can become the informed consumers of tomorrow, recognising the importance of eating fresh and healthy food.

With clear labelling and a strong market for Welsh produce, Welsh food producers and the environment will have a much more sustainable future."

"Mae'r mwyafrif llethol o ddefnyddwyr yng Nghymru eisiau prynu bwyd lleol. Yn ôl yr ymgyrch milltiroedd bwyd a gafodd ei rhedeg gan Farmers Weekly y llynedd, ac a gefnogwyd gan Geidwadwyr Cymru, byddai mwy na 80 y cant o ddefnyddwyr yn prynu mwy o fwyd lleol pe bai'n cael ei labelu'n glir.

Mae'n glir bod hyn yn un o'r rhwystrau mwyaf rhag prynu bwyd lleol, a bwyd o Gymru'n enwedig. Mae'r diffyg labelu clir, cryno a chyson gan adwerthwyr yn broblem ddifrifol. O ganlyniad, mae siopwyr yn gallu teimlo'n ddryslyd ynghylch o ble'n union y daw eu bwyd ac a ydynt yn cefnogi cynhyrchwyr o Gymru neu o'r DU drwy ei brynu.

Enghraifft o hyn yw bod pryd parod efallai'n dweud 'Produced in Britain', ond bydd y cynhwysion wedi eu mewnforio o Dde America neu Seland Newydd. Ar ben hyn, ceir amrywiaeth ddryslyd o gynlluniau achrededig a symbolau ar y deunydd pecynnu, sy'n gallu camarwain siopwyr i feddwl eu bod yn prynu cynnyrch Cymreig neu o'r DU.

Yn y gorffennol, tybiwyd yn aml, a hynny'n anghywir, bod y tractor bach coch yn golygu bwyd o Brydain. Ar ei ben ei hun, y cwbl y mae'n ei olygu yw bod bwyd wedi'i gynhyrchu drwy ddefnyddio cynhwysion o safon arbennig a allai ddod o rywle.

Hyd yn oed pan ddefnyddir y tractor gyda fflag yr undeb, yr oll y mae'n ei olygu efallai yw bod y prif gynhwysyn wedi dod o'r DU a'r gweddill, unwaith eto, o dramor.

Mae hyn i gyd wedi cyfrannu at ddiffyg hyder mewn labelu bwyd sydd wedi gwneud drwg i'r farchnad cynnyrch o Gymru a hefyd wedi atal defnyddwyr rhag gwneud dewisiadau gwybodus am y bwyd y maent yn ei fwyta.

O leiaf, mae angen ffordd syml a hawdd arnom o ddangos o ble mae'r cynnyrch wedi tarddu. Ni fyddai'n gam afresymol i gwmnïau adwerthu ac ni fyddai'n cymryd gormod o le ar y labeli. Yn y gorffennol, dywedwyd wrthym nad oedd lle, am resymau argraffu ac ati, ond ni chredaf fod hynny'n wir.

Dylai'r Llywodraeth fod yn gweithio gyda chyrff cyhoeddus fel yr Asiantaeth Safonau Bwyd a chwmnïau preifat—yn enwedig yr archfarchnadoedd mawr, sy'n gwerthu dros 80 y cant o'r bwyd sy'n cael ei brynu—i gynhyrchu ffordd gryno, safonol o ddangos ymhle y cafodd cynnyrch neu ei gynhwysion eu tyfu neu eu cynhyrchu.

Y tu hwnt i hyn, bore heddiw rhoddodd Ceidwadwyr Cymru eu cefnogaeth i gyflwyno rhaglen '100% o Gymru' a fyddai'n rhoi addewid pendant i ddefnyddwyr bod yr hyn yr oeddent yn ei brynu wedi'i gynhyrchu yng Nghymru a bod ei brynu'n cefnogi swyddi yng Nghymru.

Yn Iwerddon, ceir cynllun 'Guaranteed Irish', sydd wedi bod yn rhedeg er 1975 ac yn llwyddiant ysgubol. Mae gan ddefnyddwyr yn Iwerddon ffydd llwyr eu bod, pan fyddant yn prynu cynnyrch â'r symbol hwnnw, yn helpu eu gwlad a'u diwydiant amaeth.

Byddai brand '100% o Gymru' yn arf farchnata bwerus i gynhyrchwyr bwyd o Gymru a gellid ei ehangu—nid oes unrhyw reswm pam na ellid—i nwyddau a gwasanaethau o bob math, fel bod pob cwmni o Gymru'n elwa ohono.

Ni ddylid gorfodi adwerthwyr i stocio bwyd o wledydd arbennig, ond ni ddylid ychwaith rwystro defnyddwyr o Gymru sydd eisiau prynu bwyd Cymreig, ond sy'n cael trafferth gwneud hynny oherwydd y dryswch ynghylch labelu bwyd.

Yn anad dim, mae angen i'r Llywodraeth gofleidio cynhyrchwyr o Gymru a bod yn falch o hybu eu bwyd. Mae Hybu Cig Cymru wedi gwneud gwaith rhagorol yn marchnata cig eidion o Gymru, ond cefais fy siomi gan yr atgasedd amlwg tuag at amaethyddiaeth yn y Siambr hon—ni ddywedaf fwy am y mater—yn y tair blynedd yr wyf wedi bod yma.

Mae bwyd o Gymru o'r ansawdd gorau—cynhyrchir ein cig eidion a'n cig oen i'r safonau lles uchaf, yn wahanol i'r rhan fwyaf o'r farchnad ryngwladol—ac mae'r rhai sy'n ei dyfu'n gyfrifol am gynnal a gwella'r amgylchedd naturiol yr ydym yn byw ynddo ac, ar hyn o bryd, yn bryderus yn ei gylch ac yn gofalu amdano.

Pe bai defnyddwyr yn gweld labelu clir, dibynadwy y medrant ymddiried ynddo, medrant benderfynu drostynt eu hunain a ydynt am brynu bwyd sydd wedi teithio miloedd o filltiroedd ynteu fwyd wedi'i dyfu'n lleol neu yn y DU.

Mae defnyddwyr yn gynyddol ymwybodol o sut y mae eu gweithgareddau'n effeithio ar y newid yn yr hinsawdd ac mae ymwybyddiaeth gynyddol ymhlith y cyhoedd o ba mor anghynaliadwy yw hedfan bwyd o bob rhan o'r byd i'r DU, a dewis hollol dderbyniol yn cael ei gynhyrchu yn y wlad yma'n aml.

O ran ôl troed carbon a milltiroedd bwyd cig eidion o dde America, mae'n cymryd tair tunnell o danwydd awyren i gludo un dunnell o gynnyrch i'r DU. Ac ystyried yr holl fforestydd glaw sy'n cael eu dymchwel, mae'n glir bod hyn yn anghynaliadwy a'i bod yn llawer mwy cynaliadwy prynu bwyd lleol.

Mae diogelwch bwyd yn ffactor arall sy'n dod yn gynyddol fwy pwysig. Byddai'n naïf credu, wrth i wledydd ar draws y byd addasu i effeithiau'r newid yn yr hinsawdd, bod bwyd rhad o'r marchnadoedd rhyngwladol ar gael bob amser.

Y gaeaf hwn, gwelodd Ewrop ei chyflenwadau olew o Rwsia'n cael eu colli, a'r gaeaf diwethaf, digwyddodd yr un peth gyda nwy. Mae Prydain yn ynys ac mae'n ddibynnol iawn ar fewnforio pob math o nwyddau i ddiwallu ei hanghenion; byddwn yn agored bob amser i effeithiau digwyddiadau allanol os na allwn ddiwallu ein hanghenion ein hunain.

Mae rhai sylwedyddion wedi dadlau os nad oes elw i'w wneud trwy gynhyrchu bwyd, y dylai ffermwyr adael y diwydiant yn gyfan gwbl a bod yn stiwardiaid amgylcheddol.

Fodd bynnag, bydd i hynny ganlyniadau hirdymor os bydd y sylfaen sgiliau amaethyddol yn crebachu ymhellach fyth: mewn 10 neu 20 mlynedd, os bydd Prydain angen torri'n rhydd o'i dibyniaeth ar fewnforion a chynyddu lefelau cynhyrchu domestig, mae'n bosibl na fydd yr wybodaeth a'r profiad gofynnol ar gael i wneud hynny.

Os yw'r genhedlaeth nesaf o ddefnyddwyr am werthfawrogi pwysigrwydd cynhyrchu bwyd, rhaid cyrraedd y defnyddwyr hynny tra'u bod yn dal yn yr ysgol, a byddai blwyddyn fwyd ac amaeth Gymreig yn ffordd dda o ddechrau gwneud hynny. Yn anffodus, mae gormod o blant yn tyfu heb unrhyw wybodaeth ynglyn â sut neu o ble mae'r bwyd maent yn ei fwyta'n tyfu.

Bydd Blwyddyn Fwyd ac Amaeth Lloegr yn cychwyn gyda'r flwyddyn academaidd a fydd yn dechrau ym mis Medi o dan arweiniad Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig, a bydd yn manteisio llawer ar gefnogaeth y diwydiant.

Bydd plant yn dysgu nid yn unig am gynhyrchu bwyd, ond hefyd sut mae coginio, sut i fwyta'n iach, ac am gyfleoedd hamdden a gwaith yng nghefn gwlad. Mae'n ddigon hawdd i chi chwerthin, gan mai fi sy'n dweud hyn, ond ar adeg pan fo gordewdra ar gynnydd ac yn rhoi straen gynyddol ar iechyd y genedl, ni allai manteision addysg fod yn fwy amlwg.

Mae addysg well hefyd yn cynnwys dysgu sut i fwynhau bwyd yn well. Mae natur dymhorol bwyd yn syniad cwbl ddieithr i lawer o bobl ifanc sydd wedi tyfu i ddisgwyl bod pob math o ffrwythau a llysiau ar gael trwy gydol y flwyddyn.

Byddai mwy o ymwybyddiaeth o ba bryd mae bwyd yn cael ei gynhyrchu'n golygu y bydd pobl yn gallu mwynhau'r blas gwell a'r maeth sydd mewn bwyd yn ei dymor.

Gyda dealltwriaeth dda o fwyd a chefn gwlad, gall plant heddiw dyfu i fod yn ddefnyddwyr gwybodus yfory, gan gydnabod pwysigrwydd bwyta bwyd ffres ac iach. Gyda labelu eglur a marchnad gref i gynnyrch Cymreig, bydd dyfodol llawer mwy cynaliadwy'n wynebu cynhyrchwyr bwyd ac amgylchedd Cymru."

Keyboard shortcuts

j previous speech k next speech