Speeches recovered from the Conservative party’s online archive More…

Cairns: Welsh wealth gap widens under Labour

Speech to the National Assembly for Wales.

"It is clear from comments made by the First Minister and the Minister for Enterprise, Innovation and Networks, and from those made by their Labour colleagues, that the Labour Party plans to make the economy central to its election campaign.

This makes several points in itself, the first being that it highlights how badly other policy areas have gone, such as education standards, the health service, council tax payments and so on.

However, it also seeks to perpetuate a claim that the economy in Wales is doing well compared with the rest of the UK and Europe. This is not the case, and the Welsh Conservative Party is more than happy to debate the economic issues in the full knowledge that, whatever the Ministers claim, after almost eight years of the Welsh economy under the Assembly as an administration, we are now the poorest part of the United Kingdom.

There is no doubt that statistics will be presented by all parties in this debate and, as the opposition, we will rightly highlight those areas that have deteriorated, and the Government will seek to identify maybe one or two points that may well have improved.

However, whichever data are quoted, they should not be used in isolation; we need to compare ourselves and our economic performance with other parts of the United Kingdom and Europe. After all, there is no point in claiming that we are more prosperous economically if all other parts have prospered even more. Our relative position is what counts.

We are the poorest part of the United Kingdom according to the most authoritative and recognised measure, gross value added, which is the very measure used by Rhodri Morgan when he was the Secretary for Economic Development, and the measure applied by all international organisations when seeking to offer economic aid or assistance. Indeed, this is the measure that the European Commission uses in assessing support for Objective 1 funding, and now cohesion support.

Qualifying for this funding for a second time does not concur with the Minister's claims that the economy is doing well. If we are doing so well, why have we qualified, especially considering the admission of some of the former eastern bloc countries into the enlarged Europe?

We remember the First Minister, when he was the Secretary for Economic Development, stating on many occasions during the planning of the current round of European funding that it was a once-in-a-lifetime opportunity. It is because the Welsh Assembly Government has done so badly that it has become a second-in-two-Assemblies opportunity for the Welsh Assembly Government.

There is no doubt that the Minister will seek to make an argument based on unemployment data and may even compare Wales favourably with other parts of the United Kingdom.

However, when we dig a little deeper there are some worrying trends, and I hope he will acknowledge that. For example, 21,000 net new jobs were created in the Welsh economy over the last 12 months. However, 10,000 of those jobs were created in the public sector.

There may be good reasons for creating some of those jobs, as some may be doctors', nurses' or teachers' posts, but, without doubt, those are not the majority. That is hardly a sound foundation upon which to improve economic prosperity in the short to medium term.

Having more teachers may help in the very long term, but it does not address the immediate issue that the Assembly Government needs to address, which is the short to medium-term strategy.

Should the Minister seek to put a positive spin on these figures, why is it that the increase in public sector administration in the UK is at half the rate of that in Wales, especially when there is a Labour administration in Westminster? What is good for Westminster should be good for Wales, unless there are specific reasons that the Minister can offer.

We are seeing a trend in terms of the number of manufacturing jobs—they are being replaced by public sector jobs. I do not suggest that that is job for job, but it is worrying that there was a net loss of 8,000 jobs in the Welsh manufacturing sector last year at the same time as 10,000 jobs were created in the public sector.

It needs to be recognised that the construction industry is doing better, but I hope that the Minister will also recognise that there are two concerns in this regard relating to sustainability.

One is that there has been a housing boom, which cannot last, and the other is that, over the last few years, the Welsh Assembly Government has embarked on enormous publicly-funded projects. The Assembly Chamber and the Wales Millennium Centre are examples of that. That type of spending cannot be maintained, but it is at the bottom of the boom in the construction sector.

Economic inactivity is a key measure and an important area of policy for any party or government. It is much the reason why we are the poorest part of the United Kingdom. In September 1999 the inactivity rate was 25.6 per cent of the eligible workforce, which was far too high a figure, as was agreed by all parties.

The Economic Development and Transport Committee even conducted a review into this area of policy. The figure now stands at 23.9 per cent. The Minister may claim that that is fair progress and that credit should be given for it.

However, as I said at the outset, this needs to be compared with the situation in other nations and regions of the United Kingdom, Europe and beyond. Over the same period, economic inactivity in Scotland fell from 22.9 per cent to 20.8 per cent. In the north-east of England, arguably the region with the economic heritage most similar to Wales, the rate fell from a staggering 27 per cent to 23.7 per cent, a fall of 3.3 percentage points in comparison with a 1.7 point change in Wales. This shows that we are falling further behind the rest of the United Kingdom.

So, what is the way forward? The key economic drivers—the Welsh Development Agency and the Wales Tourist Board—have been wound up. We know that recent staff morale surveys do not paint a rosy picture.

There have been some good people recruited; I hope that that will work out, and the Assembly Government should be congratulated on that, although the comments of some senior business leaders over the last few weeks or so have not been altogether positive. The opinion is that some of the new recruits and other senior appointments have become anonymous. I hope that those are isolated examples, rather than a trend.

What worries me most is that, in view of the clear failure of policies, the Minister is determined to pursue the same themes. He has no priority for improving key strategic road programmes.

He promoted his transport strategy to the Enterprise, Innovation and Networks Committee just last week but of course there is no additional funding for it.

He has no support from the Minister for Education, Lifelong Learning and Skills to deliver improved standards in education and skills, as we have seen the widening gap in GCSE and A-level results between Wales and England.

Existing policies such as the knowledge bank for business have been slow to start, to be generous, or have had no tangible benefits, according to many of the members of the scheme. In view of these clear failures, there is a need for new policies, a new direction and a better way.

We need to offer benefits to operate here in Wales. We need to offer a skills advantage and a focus on assisting productivity, because productivity is always the ultimate wealth creator.

We need a flexible grant-structure approach rather than the rigid structure of regional selective assistance that is offered at present. We need a business support scheme to be analysed on the evidence that it offers rather than the slashing and burning of the budgets that the Minister did, without any evidence in terms of the success or otherwise of business support.

Questions tabled to establish where those cuts have been taken have been slow in being answered. We all know that areas such as the Rhondda and the Cynon valley have been cut right back—so many of the communities that we will be discussing in the next debate.

Those are the sorts of policies that need to be based on evidence rather than on the whim of financial budget planning, which is the basis on which the Minister has conducted it so far."

"Mae'n glir o'r sylwadau a wnaeth y Prif Weinidog a'r Gweinidog dros Fenter, Arloesi a Rhwydweithiau, ac o'r sylwadau a wnaeth eu cyd-Aelodau Llafur, bod y Blaid Lafur yn bwriadu gwneud yr economi yn ganolog i'w hymgyrch etholiadol. Gwna hyn sawl pwynt ynddo'i hun, a'r cyntaf yw ei fod yn amlygu pa mor wael eu hynt y bu meysydd polisi eraill, megis safonau addysg, y gwasanaeth iechyd, taliadau'r dreth gyngor ac ati.

Fodd bynnag, mae hefyd yn ceisio cynnal honiad bod yr economi yng Nghymru yn gwneud yn dda o'i chymharu â gweddill y DU ac Ewrop. Nid yw hyn yn wir, ac mae Plaid Geidwadol Cymru yn fwy na pharod i drafod y materion economaidd gan wybod yn iawn, beth bynnag yr honna'r Gweinidogion, ar ôl bron i wyth mlynedd o economi Cymru dan y Cynulliad fel gweinyddiaeth, mai nyni yn awr yw'r rhan dlotaf o'r Deyrnas Unedig.

Bydd pob plaid, heb os, yn cyflwyno ystadegau yn y ddadl hon ac, fel yr wrthblaid, byddwn, yn gyfiawn, yn amlygu'r meysydd hynny a ddirywiodd, a bydd y Llywodraeth yn ceisio enwi efallai un neu ddau bwynt sydd yn wir wedi gwella. Fodd bynnag, pa bynnag ddata a ddyfynnir, ni ddylid eu defnyddio ar eu pen eu hunain; rhaid inni ein cymharu ein hunain, a pherfformiad ein heconomi gyda rhannau eraill y Deyrnas Unedig ac Ewrop.

Wedi'r cyfan, nid oes unrhyw bwynt honni ein bod yn economaidd ffyniannus os yw pob rhan arall wedi ffynnu mwy fyth. Ein sefyllfa gymharol yw'r hyn sy'n cyfrif. Nyni yw'r rhan dlotaf o'r Deyrnas Unedig yn ôl y mesur mwyaf awdurdodol a chydnabyddedig, gwerth ychwanegol crynswth, sef yr union fesur a ddefnyddiodd Rhodri Morgan pan oedd yn Ysgrifennydd dros Ddatblygu Economaidd, a'r mesur a ddefnyddia pob sefydliad rhyngwladol wrth geisio cynnig cymorth neu gefnogaeth economaidd.

Yn wir, hwn yw'r mesur a ddefnyddia'r Comisiwn Ewropeaidd i asesu cefnogaeth ar gyfer arian Amcan 1, a chefnogaeth gydlyniant yn awr. Nid yw bod yn gymwys ar gyfer y nawdd hwn am yr ail dro yn cyd-fynd â honiadau'r Gweinidog bod yr economi yn gwneud yn dda. Os ydym yn gwneud cystal, paham ein bod wedi cymhwyso, yn enwedig o ystyried bod rhai o gyn-wledydd y bloc dwyreiniol wedi cael eu derbyn i'r Ewrop ehangach?

Yr ydym yn cofio'r Prif Weinidog, pan oedd yn Ysgrifennydd dros Ddatblygu Economaidd, yn dweud sawl tro wrth gynllunio'r cylch nawdd Ewropeaidd presennol ei fod yn gyfle unwaith-mewn-oes. Oherwydd bod Llywodraeth Cynulliad Cymru wedi gwneud mor wael, mae bellach yn ail gyfle mewn-dau-Gynulliad i Lywodraeth Cynulliad Cymru.

Nid oes unrhyw amheuaeth y bydd y Gweinidog yn ceisio cyflwyno dadl yn seiliedig ar ddata diweithdra ac mae'n bosibl y bydd hefyd yn cymharu Cymru yn ffafriol gyda rhannau eraill o'r Deyrnas Unedig.

Fodd bynnag, wrth inni durio ychydig yn ddyfnach, ceir rhai tueddiadau sy'n peri pryder, a gobeithiaf y bydd yn cydnabod hyn. Er enghraifft, crëwyd 21,000 o swyddi newydd net yn economi Cymru yn ystod y 12 mis diwethaf. Fodd bynnag, yn y sector cyhoeddus y crëwyd 10,000 o'r swyddi hynny. Mae'n bosibl bod rhesymau da dros greu rhai o'r swyddi hyn, oherwydd y gallai rhai ohonynt fod yn swyddi meddygon, nyrsys neu athrawon, ond, heb os, nid y mwyafrif yw'r rheini.

Prin fod y rhain yn sylfeini cadarn ar gyfer gwella ffyniant economaidd yn y tymor byr i'r tymor canolig. Mae'n bosibl y bydd cael rhagor o athrawon yn helpu yn y tymor hir iawn, ond nid yw'n rhoi sylw i'r mater brys y mae'n rhaid i Lywodraeth y Cynulliad roi sylw iddo, sef y strategaeth dymor byr i dymor canolig.

Pe byddai'r Gweinidog yn ceisio creu delwedd gadarnhaol o'r ffigurau hyn, paham felly bod y cynnydd mewn gweinyddiaeth sector cyhoeddus yn y DU ar hanner y gyfradd yng Nghymru, yn enwedig gyda gweinyddiaeth Lafur yn San Steffan? Dylai'r hyn sy'n dda i San Steffan fod yn dda i Gymru, oni bai fod rhesymau penodol y gall y Gweinidog eu cynnig.

Yr ydym yn gweld tuedd yn nifer y swyddi gweithgynhyrchu—cânt eu disodli gan swyddi yn y sector cyhoeddus. Nid wyf yn awgrymu bod hyn yn swydd am swydd, ond mae'n peri pryder y cafwyd colled net o 8,000 o swyddi yn sector gweithgynhyrchu Cymru y flwyddyn ddiwethaf ar adeg pan grëwyd 10,000 o swyddi yn y sector cyhoeddus.

Rhaid cydnabod bod y diwydiant adeiladu yn gwneud yn well, ond gobeithiaf y bydd y Gweinidog hefyd yn cydnabod bod dau beth yn peri pryder i'r perwyl hwn o safbwynt cynaliadwyedd. Un yw y bu cynnydd yn y maes tai, cynnydd na all barhau, a'r llall yw bod Llywodraeth Cynulliad Cymru, dros y blynyddoedd diwethaf, wedi ymgymryd â phrosiectau anferthol dan nawdd cyhoeddus.

Mae Siambr y Cynulliad a Chanolfan y Mileniwm yn esiamplau o hyn. Ni ellir cynnal y math hwn o wariant, ond mae wrth wraidd y cynnydd yn y sector adeiladu.

Mae anweithgarwch economaidd yn fesur allweddol ac yn faes polisi pwysig i unrhyw blaid neu lywodraeth. Mae'n rhan fawr o'r rheswm pam mai nyni yw'r rhan dlotaf o'r Deyrnas Unedig. Ym Medi 1999 yr oedd y gyfradd anweithgarwch yn 25.6 y cant o'r gweithlu cymwys. Yr oedd hwn yn ffigur llawer rhy uchel, fel y cytunai pob plaid.

Bu i'r Pwyllgor Datblygu Economaidd a Thrafnidiaeth hyd yn oed gynnal adolygiad i'r maes polisi hwn. Saif y ffigur yn awr ar 23.9 y cant. Mae'n bosibl y bydd y Gweinidog yn honni bod hyn yn gynnydd teg ac y dylid rhoi clod am hyn. Fodd bynnag, fel y dywedais ar y dechrau, rhaid cymharu hyn gyda'r sefyllfa yng ngwledydd a rhanbarthau eraill y Deyrnas Unedig, Ewrop a thu hwnt.

Yn ystod yr un cyfnod, cwympodd anweithgarwch economaidd yn yr Alban o 22.9 y cant i 20.8 y cant. Yng ngogledd ddwyrain Lloegr, ardal y gellir dadlau bod iddi'r dreftadaeth economaidd debycaf i Gymru, cwympodd y gyfradd o ffigur aruthrol o 27 y cant i 23.7 y cant, sy'n gwymp o 3.3. pwynt canran o'i gymharu â newid o 1.7 pwynt yng Nghymru. Dengys hyn ein bod yn syrthio ymhellach ar ôl gweddill y Deyrnas Unedig.

Felly, beth yw'r ffordd ymlaen? Cafodd y symbylwyr economaidd allweddol—Awdurdod Datblygu Cymru a Bwrdd Croeso Cymru—eu dirwyn i ben. Gwyddom nad oedd arolygon diweddar o forál staff yn darlunio sefyllfa obeithiol.

Cafodd rhai pobl dda eu recriwtio; gobeithiaf y bydd pethau'n syrthio i'w lle, a dylid llongyfarch Llywodraeth y Cynulliad am hyn, er na fu sylwadau rhai o'r uwch arweinwyr busnes dros yr wythnosau diwethaf yn gadarnhaol o bell ffordd. Y farn yw bod rhai o'r recriwtiaid newydd ac uwch benodiadau eraill wedi bod yn ddienw. Gobeithiaf mai esiamplau ar eu pen eu hunain yw'r rhain, yn hytrach na thueddiad.

Yr hyn sy'n fy mhoeni fwyaf, yng ngoleuni methiant amlwg polisïau, yw bod y Gweinidog yn benderfynol o fynd ar drywydd yr un themâu. Nid oes ganddo unrhyw flaenoriaeth i wella rhaglenni ffyrdd strategol allweddol.

Hyrwyddodd ei strategaeth gerbron y Pwyllgor Menter, Arloesi a Rhwydweithiau yr wythnos ddiwethaf yn deg, ond wrth gwrs, nid oes cyllid ychwanegol ar ei chyfer.

Nid oes ganddo gefnogaeth o du'r Gweinidog Addysg, Dysgu Gydol Oes a Sgiliau i gyflwyno gwell safonau mewn addysg a sgiliau, gan inni weld y bwlch yn lledu o ran canlyniadau TGAU a Safon Uwch rhwng Cymru a Lloegr.

Bu polisïau presennol megis y banc gwybodaeth i fusnesau yn araf yn cychwyn, a bod yn hael, neu heb esgor ar unrhyw fanteision amlwg, yn ôl llawer o aelodau'r cynllun. Yn wyneb y methiannau clir hyn, mae angen polisïau newydd, cyfeiriad newydd a gwell ffordd.

Rhaid inni gynnig buddion i gwmnïau weithredu yma yng Nghymru. Rhaid inni gynnig mantais o ran sgiliau a chanolbwyntio ar gynorthwyo cynhyrchiant, oherwydd cynhyrchiant yn y pen draw sydd wastad yn creu cyfoeth.

Mae arnom angen agwedd o strwythur grantiau hyblyg yn hytrach na strwythur haearnaidd y cymorth rhanbarth dewisol a gynigir ar hyn o bryd. Mae arnom angen gynllun cefnogi busnes sy'n cael ei ddadansoddi yn ôl y dystiolaeth y mae'n ei chynnig yn hytrach na llarpio a llosgi cyllidebau fel y gwnaeth y Gweinidog, heb unrhyw dystiolaeth o ran llwyddiant neu fethiant cefnogaeth i fusnes.

Buwyd yn araf iawn yn ateb cwestiynau a gyflwynwyd er mwyn canfod lle y digwyddodd y toriadau hynny. Gwyddom oll fod ardaloedd megis y Rhondda a Chwm Cynon wedi eu torri i'r byw—cymaint o'r cymunedau fydd dan drafodaeth gennym yn y ddadl nesaf. Dyna'r math o bolisïau a ddylai fod yn seiliedig ar dystiolaeth yn hytrach nag ar fympwy cynllunio cyllidebau ariannol, sef y sail y cynhaliodd y Gweinidog ef arni hyd yma."

Keyboard shortcuts

j previous speech k next speech