Speeches recovered from the Conservative party’s online archive More…

Graham: Tourism opportunities in Wales

Speech to the National Assembly for Wales.

"Wales is unique. If ever a country were designed to be every tourism promotion officer's dream, Wales would be number one.

Mother Nature has carved out a landscape that gives us mountains that touch the sky, a coastline where cliffs, hundreds of feet high, rise vertically out of the sea, together with rolling hills of forests and pastures, deep valleys gorged by glaciers, wide valleys that enclose lakes, and diverse flora and fauna.

We have a land of magical splendour populated with giants, witches and wizards, princes and princesses. It is a land of legend, a land of song and a land of great opportunity.

Bluestones were taken by Iron Age man from the Preseli mountains in the west to the mysterious circles of Stonehenge. Along our hilltops, there are cromlechs and standing stones, and we have ancient pathways and boundaries marked out by dykes. Wales was at the fringe of the Roman Empire, yet, today, it still clearly illustrates the cutting edge of technological advances.

Some of our castles bear the signs of conflict, while others appear to have been lifted from fairy tales. Wales has more castles per square mile than any other country in the world, and the tower of Caerphilly Castle leans at a greater angle than the tower of Pisa does.

The character of Wales is driven by the characters of our national legends and history, made up of heroic tales of chivalry, treachery and great passion.

Within the landscape, it takes little imagination to see the storylines of the masterpiece of medieval literature, the Mabinogi, regarded by many as a forerunner to many of the fantasy films and stories of today, and which established an ancient British heroic tradition of storytelling. It is a landscape that has inspired poets and artists throughout the ages, notably Turner, Wordsworth, Tennyson and R.S. Thomas.

Stories of Prince Llywelyn and his faithful dog Gelert, and the lady of the lake at Llyn-y-Fan Fach, bring many of our legendary stories into fact, with the village of Beddgelert and the physicians of Myddfai.

From adventures of the mind, Wales also challenges those who find their adventures in outdoor pursuits across a broad spectrum of activities from climbing to caving, walking to hang-gliding, mountain biking to pony trekking, or boating along a canal. Wales offers some of the best facilities for these activities within some of the most spectacular scenery in the United Kingdom.

For those of us who simply want to relax and get away from it all, we have mile after mile of sandy beaches that allow safe family bathing. We have resorts that offer funfairs to attract all of the family, together with resorts that allow for the quiet appreciation of our marvellous scenery.

Wales is also the land of modern legends and modern fantasy stories. At Rockfield recording studios in Monmouth, Queen recorded Bohemian Rhapsody and Oasis recorded Wonderwall.

As the final Star Wars movie, Revenge Of The Sith, is released, we recall that in a hangar that housed the famous Sunderland flying boats during world war two at the royal dockyard in Pembroke, Marcon Fabrications constructed the only full-scale model of the Millennium Falcon spaceship.

Recently, throughout many times and ages, BBC Wales has allowed Dr Who to rematerialise, illustrating that we have gained worldwide recognition for artistic innovation and creativity in all aspects of graphics, production techniques, film crews and script writers.

We must not forget the contribution of nature. Wales provides the most spectacular opportunities for scenic backgrounds to productions ranging from historical costume drama to science fiction in any age imaginable.

Wales has always produced gifted actors, who have left Wales to make it big in films, but increasingly, the big films are being made in Wales.

Tourism has a wide impact on Wales, and we need to recognise this and ensure that we effectively promote every aspect of our potential to realise the fullest benefits.

Tourism contributes over £6 million a day to the Welsh economy and represents 7 per cent of Wales's GDP. Some 100,000 people in Wales are employed in tourism. Overseas tourism accounts for 7 per cent of tourism trips to Wales, and some 50 per cent of tourism revenue is in rural Wales.

To achieve this potential, we must move away from the many anachronistic and stereotypical views that we use to promote Wales to the wider world. We lead innovation in virtual reality sciences and information technologies.

Therefore, our promotion should be at the cutting edge of these advances, not outdated and necessarily conventional. We must also expand the tourism peak of June, July and August. We need to demonstrate that Wales is open all year and has the attractions to support an all-year tourist industry. Hill walking is very much an example.

Today, in Holyhead, the 2,600-passenger liner Golden Princess becomes the largest cruise ship to dock in a Welsh port. The 2005 sailing season schedules a further eight cruise ship sailings into Holyhead, five to Milford Haven and three to Cardiff.

In my constituency, South Wales East, there are over a dozen very diverse attractions that receive in excess of 50,000 visitors every year. These include Big Pit in Blaenavon within the UNESCO world heritage site, Tintern Abbey within the scenic Wye Valley, the castles at Raglan, Caerphilly and Chepstow, the grounds and gardens of Tredegar House—the venue for the National Eisteddfod of Wales in 1988 and 2004—the Roman amphitheatre and baths in Caerleon, and the Greenmeadow Community Farm in Cwmbran.

These, together with another 30 Wales Tourist Board-recognised attractions located throughout this area, make enormous contributions in the fields of education, economic activity and promoting a courteous image of Wales to the wider world.

Another reason to concentrate on South Wales East is sports tourism. We have hosted five FA Cup Finals at the Millennium Stadium. These have shown Wales in its best light, as the capital of hospitality with the organisation to ensure maximum safety and enjoyment, together with a modern stadium suitable for all events in any weather and home to the Welsh rugby team—the 2004-05 Grand Slam winners.

We must now rise to the challenge of hosting the Ryder Cup in 2010 at the Celtic Manor in Newport. This event will be broadcast live to 350 million homes in 40 countries. Almost 110,000 visitors will generate an estimated £45 million directly in cash flow into the local economy.

This could mean a total spend of £67 million, adding £24 million to Wales's GDP. One way to achieve our capitalising on this potential would be to have a tourism promotion board that has the personnel skilled in marketing and promoting the diverse range of attractions in Wales, together with the flexibility to respond to wider factors that influence tourism, such as long periods of inclement weather, drought, the effects of increased threats of terrorism, or the recent foot and mouth disease crisis.

I had hoped that the Minister responsible for tourism would be able to demonstrate today that the successors to the Wales Tourist Board will retain the freedom to develop this expertise, together with the ability to respond to all factors that influence and affect our tourism industries in Wales.

We like a good story in Wales. We tell tales of King Arthur and Merlin the magician, of kingdoms lost beneath the sea and battles between dragons, of haunted castles, and the day that the First Minister was mistaken as a bit-part actor in an episode of Dr Who.

I hope that, in the future, we can add the story of increased economic and tourism development throughout Wales, through our successful utilisation of the opportunities recently presented."

"Mae Cymru yn unigryw. Pan fo swyddog hyrwyddo twristiaeth yn breuddwydio am ei wlad ddelfrydol, Cymru fyddai'r wlad honno, yn ddi-au.

Diolch i natur mae gennym dirwedd o fynyddoedd sy'n ymestyn i'r awyr, morlin lle y mae clogwyni, cannoedd o droedfeddi o uchder, yn codi'n syth o'r môr, ynghyd â bryniau ymdonnog o goedwigoedd a phorfeydd, dyffrynnoedd dyfnion a grëwyd drwy rym y rhewlifoedd, dyffrynnoedd llydain a llynnoedd yn eu canol, ac amrywiaeth o fflora a ffawna.

Mae gennym wlad o ysblander hudol, llawn cewri, gwrachod a dewiniaid, tywysogion a thywysogesau. Gwlad chwedloniaeth, gwlad y gân a gwlad y cyfle mawr yw hi.

Cludwyd cerrig gleision gan bobl yr Oes Haearn o'r Preseli yn y gorllewin i gylchoedd rhyfedd Côr y Cewri. Ar ein bryniau saif cromlechi a meini hirion, a cheir llwybrau a ffiniau hynafol a nodwyd gan gloddiau.

Yr oedd Cymru ar gyrion yr Ymerodraeth Rufeinig, ond, heddiw, gwelir o hyd ffrwyth y datblygiadau technolegol arloesol. Mae rhyfela wedi gadael ei ôl ar rai o'n cestyll, tra bod eraill fel petaent wedi cael eu codi o straeon tylwyth teg. Mae gan Gymru fwy o gestyll fesul milltir sgwâr nag unrhyw wlad arall yn y byd, ac mae twr Castell Caerffili yn goleddu ar fwy o ongl na thwr Pisa.

Mae cymeriadau chwedlau a hanes ein cenedl yn llunio cymeriad Cymru, llawn chwedlau arwrol o sifalri, brad a serch mawr. Yn y dirwedd, nid oes angen fawr ddychymyg i weld straeon campwaith llên yr oesoedd canol, sef y Mabinogi, y cred llawer ei fod yn rhagflaenu llawer o'r ffilmiau a'r straeon ffantasi a geir heddiw, ac a sefydlodd draddodiad arwrol Prydeinig hynafol o adrodd storïau.

Mae'n dirwedd sydd wedi ysbrydoli beirdd ac arlunwyr ar hyd y canrifoedd, yn benodol Turner, Wordsworth, Tennyson ac R.S. Thomas.

Mae'r straeon am y Tywysog Llywelyn a'i gi ffyddlon Gelert, a morwyn y llyn yn Llyn-y-Fan Fach, yn dod â llawer o'n chwedlau i'r byd real, gyda phentref Beddgelert a meddygon Myddfai.

O anturiaethau'r meddwl, mae Cymru hefyd yn herio'r rhai sydd am gael antur drwy weithgareddau awyr agored o bob math, o ddringo i ogofa, cerdded i farcuta, teithiau beic mynydd i ferlota, neu deithiau mewn bad camlas.

Mae Cymru yn cynnig rhai o'r cyfleusterau gorau ar gyfer y gweithgareddau hyn gyda rhai o'r golygfeydd mwyaf ysblennydd yn y Deyrnas Unedig yn gefndir iddynt. I'r rhai ohonom sydd ond am ymlacio a dianc rhag bywyd pob dydd, mae milltir ar filltir o draethau tywodlyd lle y gall teuluoedd ymdrochi'n ddiogel.

Mae gennym gyrchfannau sy'n cynnig ffeiriau i ddenu'r teulu i gyd, yn ogystal â chyrchfannau lle y gellir gwerthfawrogi ein golygfeydd bendigedig mewn tawelwch.

Mae Cymru hefyd yn wlad o chwedlau cyfoes a storïau ffantasi cyfoes. Yn stiwdio recordio Rockfield yn Nhrefynwy, recordiodd Queen Bohemian Rhapsody a recordiodd Oasis Wonderwall.

Gyda'r ffilm olaf yng nghyfres Stars Wars, sef Revenge of The Sith, yn cael ei rhyddhau, cofiwn mewn hangar lle y cadwyd yr enwog longau awyr Sunderland yn ystod yr ail ryfel byd yn yr iard longau frenhinol ym Mhenfro, i Marcon Fabrications adeiladu'r unig fodel maint llawn o long ofod y Millennium Falcon.

Yn ddiweddar, drwy sawl oes ac amser, mae BBC Cymru wedi rhoi cyfle i Dr Who ailymddangos, sy'n dangos ein bod wedi ennill cydnabyddiaeth fyd-eang am arloesi a chreadigrwydd artistig ym mhob agwedd ar graffeg, technegau cynhyrchu, criwiau ffilmio ac awduron sgriptiau.

Rhaid inni gofio hefyd am gyfraniad natur. Rhydd Cymru y cyfleoedd mwyaf ysblennydd ar gyfer cefndiroedd mewn cynyrchiadau sy'n amrywio o ddramâu hanesyddol i ffuglen wyddonol mewn unrhyw oes y gellir ei dychmygu.

Mae Cymru erioed wedi esgor ar actorion dawnus, sydd wedi gadael Cymru i gael llwyddiant mawr ym myd ffilmiau, ond yn fwyfwy, caiff y ffilmiau mawr eu gwneud yng Nghymru.

Mae twristiaeth yn cael effaith ledled Cymru, ac mae angen inni gydnabod hyn a sicrhau ein bod yn hyrwyddo'n effeithiol bob agwedd ar ein potensial i sicrhau'r manteision llawnaf posibl.

Mae twristiaeth yn cyfrannu dros £6 miliwn y dydd i economi Cymru, sef 7 y cant o CMC Cymru. Mae tua 100,000 o bobl yng Nghymru yn cael eu cyflogi ym maes twristiaeth. Mae twristiaid o dramor yn cyfrif am 7 y cant o deithiau twristiaid i Gymru, a gwerir tua 50 y cant o refeniw twristiaeth yng Nghymru wledig.

Er mwyn cyflawni'r potensial hwn, rhaid inni gefnu ar y delweddau ystrydebol a hen ffasiwn niferus a ddefnyddiwn i hyrwyddo Cymru i'r byd y tu hwnt i Gymru. Yr ydym ar flaen y gad o ran gwyddorau rhithwir a thechnolegau gwybodaeth. Felly, dylai ein hymgyrch hyrwyddo fod ar y blaen ar y datblygiadau arloesol hyn, ac nid yn hen ffasiwn ac o reidrwydd yn gonfensiynol.

Rhaid inni hefyd ymestyn cyfnod brig yr ymwelwyr sef Mehefin, Gorffennaf ac Awst. Mae angen inni ddangos bod Cymru ar agor drwy gydol y flwyddyn a bod yma atyniadau i gynnal y diwydiant twristiaeth o'r naill ben i'r flwyddyn i'r llall. Mae cerdded y bryniau yn enghraifft dda iawn o hynny.

Heddiw, yng Nghaergybi, mae llong deithio Golden Princess a lle ynddi i 2,600 o deithwyr yn docio. Hon fydd y llong deithio fwyaf i ddocio mewn porthladd yng Nghymru erioed.

Mae amserlenni tymor hwylio 2005 yn cynnwys wyth mordaith arall i Gaergybi, pump i Aberdaugleddau a thair i Gaerdydd.

Yn fy etholaeth i, sef Dwyrain De Cymru, mae dros ddwsin o atyniadau amrywiol iawn sy'n cael dros 50,000 o ymwelwyr bob blwyddyn. Mae'r rhain yn cynnwys Pwll Mawr ym Mlaenafon sydd o fewn safle treftadaeth y byd UNESCO, Abaty Tyndyrn yng nghanol harddwch Dyffryn Gwy, y cestyll yn Rhaglan, Caerffili a Chas-gwent, tiroedd a gerddi Ty Tredegar—lleoliad Eisteddfod Genedlaethol Cymru yn 1988 a 2004—yr amffitheatr a'r baddondy Rhufeinig yng Nghaerllion, a Fferm Gymunedol Greenmeadow yng Nghwmbrân.

Mae'r rhain, ynghyd â 30 o atyniadau eraill a gydnabyddir gan Fwrdd Croeso Cymru ar draws yr ardal hon, yn gwneud cyfraniadau aruthrol ym maes addysg, gweithgarwch economaidd a hybu delwedd gwrtais o Gymru i'r byd y tu hwnt i Gymru.

Un rheswm arall i ganolbwyntio ar Ddwyrain De Cymru yw twristiaeth chwaraeon. Yr ydym wedi cynnal pum Gêm Derfynol Cwpan yr FA yn Stadiwm y Mileniwm. Mae'r rhain wedi rhoi darlun o Gymru ar ei gorau fel prifddinas lletygarwch gyda'r gallu trefniadol i sicrhau'r diogelwch a'r mwynhad mwyaf posibl, ynghyd â stadiwm modern sy'n addas ar gyfer pob math o ddigwyddiad waeth beth fo'r tywydd ac sy'n gartref i dîm rygbi Cymru—enillwyr y Gamp Lawn yn 2004-05.

Rhaid inni yn awr ateb yr her o gynnal Cwpan Ryder yn 2010 yng ngwesty'r Celtic Manor yng Nghasnewydd. Caiff y digwyddiad ei ddarlledu'n fyw i 350 miliwn o gartrefi mewn 40 o wledydd. Amcangyfrifir y bydd bron 110,000 o ymwelwyr yn cyfrannu £45 miliwn yn uniongyrchol mewn llif arian parod i'r economi leol. Gallai hyn olygu cyfanswm gwariant o £67 miliwn, gan ychwanegu £24 miliwn at CMC Cymru.

Un ffordd o sicrhau ein bod yn manteisio i'r eithaf ar y potensial hwn fyddai sefydlu bwrdd hyrwyddo twristiaeth a chanddo'r staff sy'n meddu ar sgiliau i farchnata a hyrwyddo'r amrywiaeth mawr o atyniadau yng Nghymru, ynghyd â'r hyblygrwydd i ymateb i ffactorau mwy cyffredinol sy'n dylanwadu ar dwristiaeth, megis y cyfnodau maith o dywydd garw, cyfnodau sych, effeithiau bygythiadau cynyddol terfysgaeth, neu argyfwng clwy'r traed a'r genau a wynebwyd yn ddiweddar.

Yr oeddwn wedi gobeithio y byddai'r Gweinidog sy'n gyfrifol am dwristiaeth yn gallu dangos heddiw y bydd y corff sy'n olynu Bwrdd Croeso Cymru yn cadw'r rhyddid i ddatblygu'r arbenigedd hwn, ynghyd â'r gallu i ymateb i bob math o ffactorau sy'n dylanwadu ac sy'n effeithio ar ddiwydiannau twristiaeth yng Nghymru.

Yr ydym yn hoff o stori dda yng Nghymru. Yr ydym yn adrodd chwedlau am y Brenin Arthur a Myrddin y dewin, am deyrnasoedd wedi'u boddi o dan y dwr a brwydrau rhwng dreigiau, am gestyll llawn ysbrydion a'r diwrnod yr oedd rhywun wedi camgymryd y Prif Weinidog am actor mân mewn rhifyn o Dr Who.

Gobeithiaf, yn y dyfodol, y gallwn ychwanegu'r stori am ddatblygu economaidd a thwristaidd cynyddol ledled Cymru, drwy fachu'n llwyddiannus ar y cyfleoedd sydd wedi codi'n ddiweddar."

Keyboard shortcuts

j previous speech k next speech