Speeches recovered from the Conservative party’s online archive More…

Paul Davies: Supporting the Welsh language

"Diolchaf i'r Gweinidog am y datganiad pwysig hwn heddiw. Yr ydym i gyd wedi bod yn aros yn hir iawn am y cyhoeddiad hwn-datganiad, gyda llaw, a addawyd ym mlwyddyn gyntaf Llywodraeth Cymru'n Un.

Yr wyf yn gobeithio'n fawr y bydd y ddeddfwriaeth newydd yn adeiladu ar y mesurau llwyddiannus a gyflwynwyd gan Lywodraethau Geidwadol yn y 1980au a'r 1990au.

Yr wyf yn falch fod y cofnod a gyhoeddodd y Llywodraeth gyda'r datganiad ddoe yn cadarnhau'r llwyddiannau hynny.

Nid yw'r cyhoeddiad hwn ar hyn o bryd ond yn cadarnhau trosglwyddiad pŵer i ddeddfu dros yr iaith Gymraeg i'r lle hwn-rhywbeth yr ydym ni, fel yr wrthblaid swyddogol a'r grŵp Ceidwadol, yn cytuno ag ef yn unfrydol. Yr wyf yn cytuno â'r Gweinidog ei fod yn gwneud synnwyr i ni ddeddfu dros yr iaith Gymraeg yn y sefydliad hwn. Edrychwn ymlaen yn fawr at y Mesurau penodol y bydd y Llywodraeth yn eu cynnig yn y maes hwn yn y dyfodol agos. Byddwn yn ystyried y rhain yn fwy manwl pan gaiff y manylion eu cyflwyno ger ein bron.

O glywed y datganiad hwn heddiw, mae'n debyg bydd y Llywodraeth yn edrych i greu gwir gydraddoldeb rhwng y Gymraeg a'r Saesneg a sicrhau y bydd y ddwy iaith yn derbyn statws swyddogol. Mae hynny'n rhywbeth yr wyf i wedi bod yn ymgyrchu yn ei gylch am gyfnod maith. Yn wir, yr oedd hynny'n ymrwymiad yn ein maniffesto ar gyfer etholiadau'r Cynulliad yn 2007. Yn ogystal â bod yn symbolaidd, bydd hwn yn siŵr o gael effaith bositif ar yr iaith Gymraeg. Wrth roi statws swyddogol i'r ddwy iaith, a rhoi dewis i bobl felly, pa effaith ymarferol arall yn nhyb y Gweinidog a gaiff hyn i sicrhau fod y Gymraeg yn iaith fyw yn ein cymunedau?

O'r cynlluniau hyn, mae'n glir bydd y Llywodraeth yn creu comisiynydd iaith ac yr wyf yn siomedig bod y Llywodraeth wedi methu cefnogi'r cynnig am Orchymyn cymhwysedd deddfwriaethol fy nghyd-Aelod, David Melding, y llynedd. Fodd bynnag, yn yr amgylchiadau, a fyddai'r Gweinidog mor garedig â dweud wrthym pa gyfrifoldebau y mae e'n credu a fydd gan ddeiliad y swydd hon a beth fydd ei rôl ef neu hi? A fydd yn gweithredu ar hyd yr un llinellau â'r comisiynydd iaith yn Iwerddon, er enghraifft?

O dan eich cynlluniau, mae'n debyg hefyd y bydd dyletswydd gan gwmnïau sy'n darparu gwasanaethau cyhoeddus i ddarparu gwasanaethau dwyieithog. Os na fydd rhai o'r cwmnïau a sefydliadau hyn yn cydsynio ag ysbryd y ddeddfwriaeth newydd, pa bwerau a fydd gan y Llywodraeth i ddelio â hynny? Pa gamau fyddai'r Gweinidog am eu cymryd yn erbyn cwmnïau o'r fath? Yr wyf yn derbyn ichi ddweud yn eich datganiad mai mater i Fesur a fydd yn deillio o'r Gorchymyn a fydd yn creu'r strwythurau i gryfhau'r iaith, ond yr wyf yn sylwi ichi gynnwys yn eich datganiad ysgrifenedig ddoe gwmnïau carthffosiaeth yn eich diffiniad o gwmnïau sy'n darparu gwasanaeth cyhoeddus. Fel y bydd y Gweinidog yn ymwybodol, mae rhai cwmnïau carthffosiaeth bach iawn-unigolion, hyd yn oed-sy'n mynd o amgylch yn clirio carthffosydd. Yn yr amgylchiadau, a ydyw'r Gweinidog yn rhagweld y bydd y cynlluniau hyn yn effeithio busnesau a chwmnïau mor fach â hynny? Yr wyf yn siŵr y byddai'r Gweinidog yn cytuno y byddai gorfodi cwmnïau neu fusnesau bach i ddarparu gwasanaethau drwy gyfrwng y Gymraeg yn drychinebus o ran yr ymgyrch i ehangu'r iaith ac i greu Cymru wir ddwyieithog. Deallaf o'r datganiad fod y Llywodraeth yn bwriadu gorfodi unrhyw gwmni sy'n derbyn £200,000 neu fwy o arian cyhoeddus y flwyddyn i ddarparu ei wasanaethau yn ddwyieithog. A fydd hyn yn cynnwys pob cwmni preifat sy'n derbyn arian o'r fath neu a fydd cwmnïau gweddol fach yn cael eu hesgusodi? A fydd hyn ond yn effeithio ar gwmnïau sydd â chyfanswm busnes penodol, er enghraifft?

Ni allaf weld pwyslais ar addysg yn y cynlluniau hyn. A fyddai unrhyw Fesurau newydd o dan y pwerau hyn yn cael effaith ar ein sefydliadau addysgiadol? A yw'r Llywodraeth yn golygu cyflwyno Mesurau penodol yn y maes hwn?

Fel mae'r Gweinidog wedi'i ddweud eisoes, ni fydd unrhyw ddeddfwriaeth wrth ei hun yn sicrhau bod y Gymraeg yn iaith fyw sy'n ffynnu yn ein cymunedau. A all y Gweinidog esbonio sut y byddai unrhyw Fesurau newydd yn sicrhau y bydd y Gymraeg yn iaith fyw yn ein cymunedau?

Mae'r wrthblaid swyddogol yn croesawu'r datganiad ac yn gobeithio y bydd y Mesurau y bydd y Llywodraeth yn eu cyflwyno yn y dyfodol agos yn creu Cymru wirioneddol ddwyieithog."

"I thank the Minister for this important statement today. We have all waited a long time for its publication-a statement, by the way, that was promised in the first year of the One Wales Government. I very much hope that the new legislation will build upon the successful measures introduced by Conservative Governments in the 1980s and 1990s. I am pleased that the record that the Government published with the statement yesterday confirmed those successes.

This announcement currently only confirms a transfer of the power to legislate on the Welsh language to this place-something that we, as the official opposition and the Conservative group, agree with completely. I agree with the Minister that it makes sense that legislating on the Welsh language should be done by this institution. We look forward very much to the specific Measures that the Government will bring forward in this field in the near future. We will consider them in more detail when the details are placed before us.

Listening to this statement today, it seems that the Government will be looking to create true equality between Welsh and English and to ensure that both languages will get official status. That is something that I have been campaigning for a long time. Indeed, that was a commitment in our manifesto for the 2007 Assembly elections. As well as being symbolic, this will also have a positive effect on the Welsh language. In giving both languages official status, and therefore choice to people, what other practical effect does the Minister think will this have to ensure that Welsh is a living language in our communities?

From these plans, it is clear that the Government will be creating the post of a language commissioner, and I am disappointed that the Government failed to support the proposal for a legislative competence Order put forward by my colleague, David Melding, last year. However, in the circumstances, will the Minister be so kind as to tell us what responsibilities he thinks that the post holder will have and what his or her role will be? Will that be along the same lines as the language commissioner in Ireland, for example?

Under your plans, it seems that companies that provide public services will have a duty to provide bilingual services. If some of these companies and institutions do not conform with the spirit of the new legislation, what powers will the Government have to deal with that? What steps will the Minister take against such companies? I accept that you said in your statement that it will be for a Measure emanating from the LCO to create structures to strengthen the language, but I notice that your written statement yesterday included sewerage companies in your definition of companies that provide public services. As the Minister will be aware, there are some very small sewerage companies-individuals, even-who go around clearing drains. In the circumstances, does the Minister anticipate that these proposals will affect such small companies? I am sure that the Minister would agree that enforcing small companies or businesses to provide services through the medium of Welsh will have a devastating effect as regards the efforts to grow the language and create a truly bilingual Wales. I understand from the statement that the Government intends to force a company that receives £200,000 or more of public funds per annum to provide bilingual services. Will this include all private companies that accept these moneys, or will relatively small businesses be excluded? Will this only affect companies that have a certain turnover as regards its business, for example?

I cannot see an emphasis on education in these plans. Will any new Measures under these plans affect our educational institutions? Is the Government planning on introducing any specific Measures in this field?

As the Minister has already said, a piece of legislation will not, in itself, keep the Welsh language alive or ensure that it prospers in our communities. Can the Minister explain how any new Measures will ensure that Welsh is a living language in our communtities?

The official opposition welcomes the statement and hopes that the Measures that the Government introduces in the near future will create a truly bilingual Wales."

Keyboard shortcuts

j previous speech k next speech